Yardım - Arama - Üyeler - Takvim
Tam Forum Görünümü: Azeri Şiiri
Mevsimsiz Forum > EDEBİYATA BAKIŞ > Dünya Şiiri
Sayfalar: 1, 2
hazarli
AKLIMDASIN



Gun gunorta yerinde...
Aklimdasin yine,
Aklimdasin...
Aklimdasin dunden kalma boyat cayi isitirken
Ve icerken yine aklimdasin.
Yuregime iniyor ictigim cay. Oksuruyorum boguk - boguk.
durup dolasiyorum odada
Kokun sinmis bu daginik odamin her kuytu kosesine
Sen olsaydin… Sen olsaydin bu daginik odam gocmen yuvasina benzemezdi.
Annem hep soyler Oktayin odasi gocmen yuvasina benziyor - diye.
Gercekten te oyle. Ara - sira benim de topladigim oluyor etrafi. Fakat

sen baskaydin. Senin itinani gosteremiyorum saksidaki gullere bile.

Soldular hep. Belli ki,hasretteler. Senin hasretinde...


Gun gunorta yerinde...
Aklimdasin yine,
Aklimdasin...
Bilmiyorum ne olduysa aniden dugum dusdu bizim askimiz.
Ancak onceler farkliydi her sey. Bir an olsun dayanamiyordun hasretime.
Her defasinda ben sana bir demet kirmizi gul alirdim.
Sense koklayarak o kirmizi gulleri
Boynuma sarilirdin cocuk gibi
Ellerimin sicakligini duyardim avuclarimda. Solugunun gul kokusu yalar

gecerdi yuzumu.
Sana armagan ederdim yazdigim tum siirlerimi. Garipti, fakat sana da

bulasmisti bu siir hastaligi. Yazmiyordun, ama nerden eline bir siir

gecse, biriktirirdin hemen. Sevgi siirleriydi bunlar esasen. Anlamsiz

ve abartili ibarelerle doluydular. Bahs etmezdim tum bunlardan sana.

Incinirsin diye.
Gun gunorta yerinde...
Aklimdasin yine,
Aklimdasin...
Ve aniden bir kac gundur okula bile ugramadigim aklima geliyor.
Hic disari cikmadim gidisinden bu gune. Nobet bekledim. Hatiralarinin

nobetini.
Bu da senin bana sebgimin karsiliginda verdigin deger. Asla

suclamiyorum seni.
Eninde - sonunda gidecektin. Gittin iste…

Gecenlerde senli gunlerimin anisina defterimi karistirdigimda

kagitlarin arasindan buldum resmini. Arkasinda ne yaziyordu,

biliyormusun? …

Neyse, moralini bozmak istemiyorum… Ancak sunu bilmeni

istiyorum:aklimdan hicmi hic cikmiyorsun. Aklimdasin hep.
Bu gun, iste su an, gun gunorta yerindeyken sen de beni hatirlayiver

bir anligina. Ve dusun soyle bir bak bakalim, aniden dugum dusen

askimizin dugumunu coze bilecekmisin?
Cozdugunde bir haber yolla bana. Bekliyorum…


***
Bir xosbext


****
bir xosbext insani dusun
bir bembeyaz kepenek kimi
azad
zerif qanadlarinda qara xal
ucur dunyani almir vecine
hansisa bir ciceyin ustu yataqdir ona
hansisa aciq penceresinden
iceri girdiyi evse
son menzil…
bir xosbext insani dusun
daim semalara dikili gozu
axtarir,
arayir…
ancaq hec vaxt tapammir axtardigini
ne bir gozel esqindedir o
ne de serxoslugun pesinde
gezir bilmir bu yaziq
onun axtardigi gizlenib oz icinde.

***

Bu sehirde


qefil olum xeberlerini almaga alisdiq artiq
yer altindan gelenlerden
kimse ozunu suretle gelen qatarin altina atib
varsayimlar ferziyyeler
qoca arvad imis de
yeqin baxmirmis balalari
deyib kecerik
ancaq fikirlesmerik ki
baki yaman deyisib son iller
haminin uzunden nisgil asilib bulud - bulud
qarabag derdi
is derdi
corek derdi
dolanisiq derdi
eslinde butun bunlar behanelerdi
bu seher mescidi olmayanda daha yaxin idi Allaha



Gozlerimin icinde


**
gozlerimin icinde bir cocuk aglar
F. Kisaparmak

gozlerimin icinde bir cocuk aglar
mecnun yuxulari gorerem tez tez bu seherde
ikini vurar yene divardaki qoca saat
balisimin altindaki qaycinin agzi kutlesib coxdandir
yuxularinda qara atin od cixan nefesini
bas alib uzaq uzaq diyarlara capmaq hevesini
axtalayar bir gece yari
padisah caparlari

gozlerimin icinde bir cocuk aglar
it pisik cinsinden goruner mene insanlar
mecnunluq dersini kece kece
yagmur duasina cixaram qaf daglarina
anam yadima duser
hezret babadaki qarla temizleyeceyem bir yay gunu
sinemdeki qubarlari

gozlerimin icinde bir cocuk aglar
payiz buludu gelib qaralayib ilkbaharlari

Oktay Hacimusali
belgin
Tahminlerim ne kadar doğru bilemem ama, sanırım bir Azeri'den azerice şiir alıyoruz.

Hoşgeldin Hazarlı. : )
mete kaynaroğlu
Türkçeyi latin harfleri kullanarak yazıyorsunuz... şiirlerinizde.

Şimdi latin harfinde kullandığımız "k" harfini neden "q" harfiyle aynılaştırıyorsunuz?...

Birinci şiirinizde kullanım dilinizi ve ses uyumlarını mükemmel bir şekilde yansıtırken... sonraki şiirlerinizde "dil" kullanımı ve "yazım dili" konusunda bir rahatsızlık hisettim. Bu konuda konuşabilir miyiz?...

Sevgilerimle...
hazarli
Oktay Hacimusali
**
ilahi
bu seher qursaqdan asagini gunah saymir
qursaqdan asagisina soykenib heyata atilanlari qoruyur
gozlerini qirpmadan silahini dayayir kiminse gicgahina
duz adam goren kimi ruh goren it teki ulum ulum uluyur

ilahi
bu seherin kuceleri var qan ter icinde boz bulaniq
el agaclarini sindirib baslari ustunde oynadar ara - sira
bir zamanlar olumle gizlenpac oynamis qazileri
biz olumle tanis deyilik
uhud muharibesindeki meglub oxatanlara benzeyirik bir az da
verem
infarkt
agrilar
aptekden nisye alinan dermanlar
ve bir de luks bir otelin qapisinda axan qanlari
olum kimi gezib dolasar bu seherde arxalarinca
bedbext qazilerin

ilahi
bu seherde denizin sahilinde aglayir qiz qalasi
kimsenin gozune gorunmeden
menen cokmus bir halda
bir halda menen cokmus
onun qelbine ferman yazdirar teze tikilen uca goydelenler

ilahi
ilahi
yagmur sonrasinda yuyunan kucelerin
duasi hormetine deyme bu sehere


**
gozlerimin icinde bir cocuk aglar
F. Kisaparmak

gozlerimin icinde bir cocuk aglar
mecnun yuxulari gorerem tez tez bu seherde
ikini vurar yene divardaki qoca saat
balisimin altindaki qaycinin agzi kutlesib coxdandir
yuxularinda qara atin od cixan nefesini
bas alib uzaq uzaq diyarlara capmaq hevesini
axtalayar bir gece yari
padisah caparlari

gozlerimin icinde bir cocuk aglar
it pisik cinsinden goruner mene insanlar
mecnunluq dersini kece kece
yagmur duasina cixaram qaf daglarina
anam yadima duser
hezret babadaki qarla temizleyeceyem bir yay gunu
sinemdeki qubarlari

gozlerimin icinde bir cocuk aglar
payiz buludu gelib qaralayib ilkbaharlari



**
oteri heveslere aldanmis gencler
dadar doymaz agzi yer qapan qocalar
size deyirem e size
siyezen boguq hello sesine oyanir her gun
nece vaxtdir
seherin merkezinde
ellerini ciblerine salib gezisir
kaliforniyali kovboylar
siyezenin xosbextlik qaranquslari
bura eyaletdir
heyat terzinde azaciq da olsa serqlilik var
hele de
lakin belede
get gede godelir xanimlarin donlari
cengtllik dovrune geri donur deyesen moda merkezleri
deb
ve azad sebgi evvelce teÌeviziyondan qonaq geldi evlere
indi ise
azad sevgiÉ qoxuyur SEHIDLER PARKI

(sehid mezarlariniÎ ustundeki gullerin rengi bir ildi solub)

oteri heveslere aldanmis gencler
dadar doymaz agzi yer qapan qocalar
dediyime inanmazsaniz
onda buyurun baxin
amerikan bayragini eynine geymis
tum satan qadinin gorkemine
hazarli
SEYTANIN ALDATDIQLARI ILE SOHBET
- I -

seytan seni de aldatdi
zeheri qizil testde getirdi qabagina
gorduklerini,
tanis - bilisden
esitdikл erini
hiqqana - hiqqana oyrendiklerini
sildi temiz beyninden
ayaq altini qazmaq oyretdi ilk evvel sene
sonra pisliklerin anasini nus eledin
en sonunda gozunu qirpmadan silahini cekib ates acmagi emr etdi
itaete alismis qul kimi ates acdin
olenlerin icerisinde ozun de vardin
isti - isti hiss elemedin yarani
yaranin qan axan yerinden iceri girdi o
oturdu taxtinda
uzundeki usaq mesumlugu coxunu aldatdi
hec birinin icindekinden xeberi olmadi
vaxtinda…
II

seytan seni de aldatdi
derin, dibi gorunmeyen ucurumlar yaratdi
iki gozlu evinin qapisini acanda uzune gulumseyen o mescidle
aranda…
seher yuxudan oyanan kimi yatagindan qalxanda ayagina ilisib dagilan ucuz caxirin bas catladan qoxusu ucun heyfislendiyin qeder heyfislenmemisdin belke de bosa kecirdiyin zamanlar ucun
ya da seni mehz eyyasligindan dolayi terk edib geden qadina
seni terk etdiyi ucun qezeblendiyin qeder qezeblenmemisdin ozune.
bilirem ne desem behanen hazir
deyeceksen ki vaxtim olmadi mescide gedem
ve ya mescide gedenler ne qazaniblar ki
seni seytan aldadib o hec
bes biz
niye Ilahi goyercinler dolanmir Bakidakiы mescidlerin hendeverine
Istanbuldaki kimi

III
seytan seni de aldatdi
ortuk cekildi gozlerine
qulaqlarin kar oldu ezan seslerine
qonsunun toyunda ana mahnisina agladigin gunun axsami tepiyinin altina saldin ixtiyar anani
evden qovdun
sidirgi yagis yagirdi o gecesi
seher bas agrilariyla oyananda televizor bar - bar bagirirdi
bu gece sehere yaxin 28 - den uzuasagi dusen yollarin qiraginda olub qalan bir qari meyidi tapilib
bir agaca soykenibmis zavalli
dozmeyib gunes dogana kimi
olub oz baxtina taleyine qargislar yagdira - yagdira

IV
seytan seni de aldatdi
bulvarda denizle aranda olan seddleri yixib denizin qoynuna
atilmaq kecdi bir anliq aglindan
qagayilarin ucusuna
denizin asta - asta yirgallanisina
baxmaga gelmisdin o gun
baxdin baxdin
sonunda seytan aldada bildi seni
yuxaridan baxanda nece de mavi gorsenirdi deniz




**
cirpib elimi elime reqqase isteyirem
seherin merkezinde
oz dilinde danismayan peri qizlarinin ehatesinde
taxtimi qurub geyinirem tacimi
anam aglayar taxtini ustunde oturanda her д defe
lax yumurta bos pomidor qismeti olur paltarlarimin
qulluqcuya eziyyet vermeyib ozum yuyuram leleklerini
minib ucan xalcama kendlere xoruz ellesdirmeye gedirem
parbizen boceklerinin gozlerini sixib aglamagi
onlari ucmaga mecbur eden usaqlarin goz yasindan bixeberliyi
meni qaytarir ozume
gorunmezler gorsenib gozume
serab suzur kuzelerden bademe
qizildan daha parlaq

bir ayagim burdadir bir ayagim sehrada
ayagimin altindan opur teharet dersi kecdiklerim
gece olan kimi oz samimi yandiriram
tegyiri - libas olub cavid baginda gezisirem
hokumet yixiram oturacaqlardaki teqaudcu qocalarla
herden bir vaxt olanda hesablasiram ucalarla

bir gecelik xelifeyem
bu seherde men
dadini cixariram xelifeliyimin

OKTAY HACIMUSALI
vertigo
Ne güzel bir sayfa olmus hazarlı . Yazarını bılmedıgım, anonim oldugunu düsündügüm cok sevdigim bir Azeri şarkısını eklıyeyım bende. Bir de "istekan" VE "Piyale" ne demek bilen acıklarsa sevınırım smile.gif

KÜÇELERE SU SERPMİŞEM

"küçelere su serpmişem
yar gelende toz olmasın
eyle gelsin eyle gitsin
aramızda söz olmasın

samalara od salmışam
istekana get salmışam
bir haftadır tek galmışam
ne ezizdir yarim canım

piyaleler ıraftadır
her biri bir taraftadır
görmemişem bir haftadır
ne ezizdir yarim canım "
pronectus
piyale esas olarak peyâle olarak yazılır ve kâse, çanak vs anlamına gelir.
istekân ise isteyenler demek. yani şiirdeki anlamı ile "gitmek isteyenlere git demişim" diyor.peyalelerin ırafta olması ise kâselerin rafta olmasını anlatıyor.
vertigo
Teşekkurler pronectus smile.gif
pronectus
AZERBAYACAN


Qorxuram; bir daha görmeyem seni
Ey gözel vatan; can Azerbaycan,
Torpagının gohusu böyüler meni
Men aşığam sene, can Azerbaycan.

Ele bil ki; gurbette bir sevgilisen,
Men ise eşgine yanan aşıgam,
Hasret çekirem, çox özleyirem,
Gelmek isteyirem, gelebilmirem....

Meni indi ancaq hetireler avudabiler,
Axar damar damar, sene, bu mendeki gan
Yadıma salanda Hezer’i, üreyim titrer,
Menim gara sevdam, can Azerbaycan....

Odlar Yurdu! Şehidler yurdu! Gözel Vatan!
Goy men de senin oduna yanam,
Bir defe görem seni..... Hezer’de boğulam,
Hasretim sana can Azerbaycan.

Ürek yaram, gara sevdam, gönül davam,
Seni bir an axlımdan silebilmirem
Bir nefes gönder, Şexidler Xiyabanından
Çünki; men sensiz nefes alabilmirem.....

Betül Şeker
hazarli
**
ben garip sairim her seyden once
her seyden once sair oldugum icin
ve arti bir de garipligimden dolayi
olumu bekliyorum her saat her gun
her gun bir yeni turku soylemek geliyor icimden
tanrinin etegine dokunmak istiyorum
fakir oldum garip oldum gulduler
kustahlik karsisinda sustum sustum acemi bildiler
kac yol sirtimdan vurdular beni
vurdular kovaladilar yordular beni
takildim dogruldum takildim dusmedim
gozlerim yasla dolmadi unutuldukca adim

sair dogdugum icin
olumu bekliyorum her gun


CIZIM

istasyonlarindan taninir tum sehirler
istasyonlardan gecen gece trenlerinin
hareket cizelgesinden okudum
insanlarin kaderini
benim kaderim yoktu ama
trenlerin hareket cizelgesinde
picakla sirtimdan vurdular bir keresinde bekleme salonunda beni
kendi omuzuma yaslandim
kendim yarami saridim
dilimde daha kimsenin duymadigi
daha kimselerin soylemedigi kelimeler
ben kendi omuzumda tasidim tabutumu
istasyonlarindan ve vitrinlerinden taninir tum sehirler
vitrinler gosterdi bana insanlarin icini
kimseye ozenmiyorum
bekledigim yok kimseden
istasyonlarindan vitrinlerinden
duvarlara ag ormus ibresiz
saatlerinden
bir de mezarliklarindan taninir tum sehirler
istasyonlarindan vitrinlerinden
ibresiz saatlerinden
bir de mezarliklarindan
korkuyorum tum sehirlerin
sen beni unuttugunda bu dunyada
bayramlarda kendi mezarimi ziyaret edecegim
**
bir ayriliktan sonar
pesime takilir baska bir ayrilik
baska bir ayrilik baska bir ruzgar
gun gelince hakk kapisini calacagim
hakk kapisini caldigim gibi bu dunyayi ovecegim
her zaman her yerde izler beni
ayriliklarin husranlarin en acisi vekler beni
bir agacta bir dalda bir cift meyveyiz biz
ama ben hep unuturum
senin yuregin elinde avuclarinin yandigi an
bu dunyanin hangi kosesinde oldugumu
belki de tum sevdalar o buyuk ayriliga
en guzel agitmis

gece
bunaltici sicak
yalnizlik
yalnizlik
bunaltici sicak
gece

ADIL MIRSEYID
hazarli
kamikadza anasi

indi bizim yerlerde
artıq axşamüstüdür
sen atamın ayaqlarını yuyub
ellerini qurulayırsan…
bilirsen yadıma ne düşür –
sen balaca qardaşıma hamileydin
geceler sen yuxulu olanda
atam senin sürüşmüş yorğanınla
tekce qarnını örterdi

insanlar heç bir fedakarlığa deymez –
bunu indi bilirem
sizin dava-dalaşlarınızın sebebinise ta körpelikden…
atam senin üstüne qezeble bağıranda
bir şeyi deqiq bilirdim –
yalnız xeyanet
kend kişisini bele qezeblendire bilerdi
kişilerse heç vaxt anlamayacaq ki
qadının qollarını açıb
sevdiyi kişini qucaqlaması xeyanet deyil
onlarsa sedaqeti tekce qadından
ve ancaq yataqda teleb eleyirler
aile –
deniz görüntüsüyle başlayan
sehra filmi kimidir, ana,
sense meni kende çağırırsan –
evlen deye…
küçede pırtlaşıq saçlı qarı
mene laqeydlikle baxanda
men senin qızılı qıvrım saçlarını
nece mehebbetle daradığını xatırlayıram –
teessüfle…
yox sen kamikadze anası ola bilmezsen
onları tumarlı qadınlar böyütmür!
mense o qeder gücsüzem ve
seni o qeder çox sevirem ki
ölümünü arzulayıram, ana
sen ne qeder ki sağsan
serhed kimi dayanmısan
ede bileceyim
bütün qehremanlıqların qarşısında…
GUNEL MOVLUD

***
(toyuq başı kesen uşaq)
Uşağın elinin yüngüllüyünden
gec öler başını kesdiyi toyuq belke de heç ölmez
üzülmüş boğazdan axan qan
bedenin öz kesilmiş üzvünden ötrü tökdüyü
göz yaşına benzeyer, belke heç benzemez
ancaq
üstünde qan lekeleri qurumuş çekmeler
ne vaxtsa uşağın üzüne duracaq
uşağın üzüne duracaq bir cüt yngül el.
Olsun ki, ne zamansa toyuq bu uşağı öldürüb
indi başını kesmekle toyuqdan qisas alır uşaq.

Doğulan her kesin içinde
uşaqlıqla ekiz bir qocalıq doğulur
bezen ele betindece
qocalıq öz ekiz tayı uşaqlığın qatili olur
uşağın içinde qoca bir qatil gelir heyata
uşağın içindeki qoca qatili emizdirir ana
qoca qatili böyüdür ata
bezen de sona qeder uzanır qocalığın uşaqlığa nifreti.
İlk defe toyuq başı kesen uşağın içinde
belke qocalıq da uşaqlığın başını kesir
ilk defe baş kesen uşaq birden-bire qocalır.

Qetl anında ellerinin uzandığını duyar qatiller
bezen öz qisasını alan adam qatile çevriler
ilk defe toyq başı kesen uşağın elleri uzanar
uşaq qoca bir qatile döner.

(uşağını qurban kesen ata)
insanın özünden eksinin gözel olduğunu
eksinin gözelliyine aldanan adamların bedbext sonluğunu
açıb danışdı ata, ayna qarşısında yubanan uşağa
«öz eksine baxmaqla ilk günaha batar insan
arxasına qara yaxılmış şüşede
heqiqet görünmez bala, görünmez,
göyde uçan quşların eksidir suda üzen balıqlar
ancaq bunu ne quş biler ne balıq
quş göyün balasıdır, balıq suyun balası
göyde uçan quşu vursan göy qanayar
deryadakı balığı öldürsen su qanayar
balıqla quşun uzaqlığı qeder uzaqdır senden eksin
eksi qoymaz insanı fanilikden telessin…»

(qisasını alan uşaq)
divara çilenmiş qan lekeleri…
budur ölümünden sonra insan heyatının ardı
Barayev bir geceye oz alın yazısını oxuyub qurtardı
güneşin tumturş işığından üzü qamaşan oğlan
işığın dadını bilirdi.
Ele bil gözleri ovcunda idi
ondan hemişe ağlamaq sesi gelerdi
ondan göz yaşı damardı
ancaq bilmezdim hardan
«veten qürbete daşınır» - deyerdi – «uzaqlaşan qatarda»
Sene el açmış dilençi uşağa diqqetle bax
o uşaq dilençi olmamaq üçün dilenir
heyatda da beledir, qardaş
bezen heqiqet ölmemek üçün güllelenir
alovun bir ucdan zülmete doğru qovduğu
kibrit çöplerini gösterib
«her ateşin gücü özünden sonrakı zülmetin
qatılığından xeber verir» deyerdi.

Barayev menim qardaşım idi
indise divara çilenmiş qan lekeleri
bir kağız parçasında uçan solğun qara xeberdir
«uşaqları öldürmek olmaz, uşaqlar ölümü anlamaz» deyerdi «verdiyimiz qurbanlar
allahın öz yanına çağırdığı sevimli bendelerdi,
bundan qorxma» deyerdi
«bir gün bir gülleye qoşulub getsem
aç üzümü saçlarımı qarışdır,
yoxluğumla tekliyini barışdır» deyerdi
Barayev menim qardaşım idi
indise divara çilenmiş qan lekeleri…
bir kağız parçasında solğun qara xeberdir.

Sen mnim uşaqlıq şeklimsen, qardaşım
Sen menim uşaqlıq şeklimsen!

Aqsin
hazarli
Fikret Esat
***
toprak taslasmis
sularin saf gozlerinde
ve cayir – cayir yanan
bir sivinin icinde.
Sularin saf gozleri
Ruyalarda acildi
Acildi – gerceklerin
Kanlar icindeki yuzu
Ve olum arayislarinda
Dolanip duran
Serseri bir acinin son kez ic cekisi
Renklerin yagmurunda eridi
Kayb oldun vikinmezlerin golgesinde
Sen gafletteyken
Sularin icinden cikti dunya –
Evrenin goz yaslari icinde
Yikandi yuzu
Acilarinin omuzunda
Goturdugun omur gafletlerde gecti.

Vagif Cebrayilzade
BASSIZ ATLININ MASALI

Dere yukari, dere asagi
Bassiz atlilari kandirip ta
Goturuyor ay isigi.

Semanin eli omuzunda,
Ne basini alip gideceksin, divane gonlum?

Vatanini, colunu, ovasini bilmedigi
Bassiz atlilar geziyor dunyayi,
Ayakta uyuyor atlar
boluyor
Bassiz atlilarin uykusunu
Dikenler, calilar kanatiyor gogsunu.
Bir dalin uzerinde oturmus
Bu bassiz atlini kayip kardesi gibi
Bildi bir cift baci guvercin:
- Kayip kardes, seni sevenler
bir de sevmiyecek bu dunyada.
- Beyaz guvercinler ucuyor semana, kardes.

Semanin eli omuzunda,
Nerden bas alip gidiyorsun, divane kardes
- Geliyorum bir cesmeye
kara goz olmaya
kara tas olmaya,
bir cift ak guvercine
kardes olmaya.
Resmiyye Sabir

GELME

Istemem seni gonlume misafir
Gelme!
Dert sarmis kalbimin dort bir
Kosesini
Sanmiyorum her hangi bir
Kosesi bos
Istemem seni gonlume misafir
Gelme!
Korkuyorum seni
Uzerini kul kaplamis anilarla dolu
Icimde kaybetmekden

AY NUR
ASKER

Amacin –
Vatan ugrunda olumun pesinden kosmak
Zaferin –
Dusmanina kan kusturmak.
(yolunu bekleyenlerin oldugunu unutma…)
ac kaldiginda –
toprak yiye bilecek kadar guclu,
susuz kaldiginda –
dusman kani icecek kadar
gaddar!
Asker –
Cocukluk hayallerini susleyen arzu!
Asker –
Savassiz bir hic!
hazarli
****
Ve içimi azğınca sığallayan Kepenekdir deli könlüm.
Denizi,
Havanı,
Ve susmayan ama olmamasına dayanılmayan her şeyi
Ta gözlerimin sahiline devet etmiş.
Sen, ey bulud baxışlı , yağmayacaqsan
Ve men bir aylı gecede saxlanacam
pencerenin çerçivesinde.
Deli könlümde deniz mi gurlayacaq? (düşünecem)
Ve qırılacaq bir an çerçive.
Süzülücem aylı bir gecenin penceresinden.
Çılğınlar yaşarmış deli könlüm,
Çılğınlar ölümü qucaqlarlarmış.
Ve sen aldirmadan sisli günlere
Dilençi qadının sesinde bir "segah"bestesi olursanmış
olursan deli könlüm.

Azğın ve yabani bir ağac kölgesi.
Bir bardaq çay getir qızım ,çay
Mixek qoxulu.
Ve saçlarının bendini açmadan kecmelisen
Qırmızı etrını bütün çayların.
Cütlünmiş ayaqqabılarının sırasını unut.
İç ve ölümü qucaqla...
Bir qadın , ayı ancaq dolun ayda çerçiveye çağırar
Sen ayaqqabılarının sırasını unut
Saçını dağıtmadan
pencereden
açıq olan bir boşluğa selam de.

Lale Cavansir
hazarli
Hebib Sahirden Bir Şiir
Payız Axşamı

Üfüqlerde qızıl yollar açılır
Röyalarda sonsuz olan yollar tek
Axşam eler durğun sular üzere
Quru yapraq, solğun güller bir etek

Yollar üste, tozlu, ğemgin ağaclar
Sakit- sakit zuaqlara baxarlar
Denizlerden boz bulutlar ucalıb
Uca dağlar üzerinden axarlar

Yazdan qalma öcek böcek, yene de
Yorğun - yorğun çemenlerde öterler

Rasim Qaraca

Rasim Qaraca 1960 doğumludur. O Azerbaycan modern edebiyyatında onemli sayilan "Alatoran" dergisini yayımlayır. Aşağıaki şer onun" Ölüm Haqqında Güneş " adlı şer kitabından seçilmişdir.

ELAN

Gelinlik paltarlarımı kiraye verirem
Dekolte ve etekleri işlemeli
Bütün aksesuarları üstünde
Temiz atlasdan
Qolsuz.
Aşağı yeri de var...

İsteseniz paltarın içinde olabilerem
Bütün aksesuarlarım
Ve qollarımla birlikde
Çox ucuz...

Elcek deodema yelpaze tac
Çatıq qaşlarım var, ala gözlerim
Aile terbiyesi görmüş
Bakireliye teminat verirem

2001 katalogları esasında
Gece paltarlarını
Ve istirahet günü Kostumlarını
Beyaz tenim
Qızıl saçlarım
Diger aksesuarlarımla birlikde

sedaqetli olabilerem
Könlüm sevginizle her an
Gerilmiş sim kimi olacaq
Namuslu olmağa teminat verirem
Qiymetim razılaşma ile.
hazarli
IX HİSSE


1.

Teksen.
Köndelen boşqablar yığılmış şkaf dişini ağardar,
masaya serilmiş çirkli süfreye.
Qarderob boyunca asılmış şalvarlar şax durar,
yollar da acizdi faninin çekdiyi ütüye.

Teksen.
Uzunbel ketile kenardan baxsan,
çox şeye benzede bilersen sen onu: ağzıaşağı baltaya; "h"ya.
yorulub otursan, günahkar-günahkar boynunu ireli uzatsan,
dönecek açılmış kitaba, "k"ya.

Teksen.
Vereqi çevirsen, görersen sözlerin içinde söz varmış,
sözleri ağactek budamaq olarmış.
Misalçün, günahda "ah" var (esas da bu imiş),
qalanı bir az ses, bir az da sessizlik.

Teksen.
Haydı uydur ardını: niyedi bu sirli elifba?
Hansı kitabı oxumaq üçündü? Kömekçün kimise haylasan,
teksense, cavabın mütleq olacaq,
üzlüyü bozarmış divarlar sesini geriye atacaq susaraq.

Teksen.
Diksinsen,
demeli otaqda senden başqa en azı biri var,
her seher tezden senden tez oyanar,
helelik çekilib güzgüye.


SELIM BABULLAOGLU


BEYIN SIFLISI

Bakı şeherini 1970-ci ilde
yanvarın 1-den 2-ne keçen gece
men saldırmışam
yüz min qulum var idi
emr etdim
onlar da tikdiler
İndi
adam edib ortalığa çıxardığım hekimler
bunun bele olmadığını
sübut etmeye çalışırlar
fişin deşiklerinden qulaq asanda
haqqımda
beyin siflisi dediklerini eşidirem
mene konfabulyasiyalı xeste
diaqnozu qoyan bu adamlar
gemide oturub gemiçile dava edir
kobudcasına haqqımı tapdayır
nisgil verirler
Odur ki, xeberdarlıq edirem
bir de mene
layiq olduğum hörmeti göstermeseler
qullarıma emr edeceyem ki
şeherimi tikdikleri kimi de söksünler
ya da ucundan tutub Bakını
sürüye-sürüye aparacağam

NERMIN KAMAL
hazarli
Ona mektuplarimdan III


orda indi qizilgullerin acilan vaxtidir
agaclar meyveye sari dartinar orda
sixib gozunu yas cixarar
iki damci
goyun uzu

daglarda magaralardaki qizilgullere kulek
ikra deyer
yeni oxu
IKRA BISMI REBBIKELLEZI XALEQ
adina qurbanlar kesilen butler yoxdu ortada
xelilullah qirib butun butleri
bilal hebesi lefzi ile ezan verilende
semada ildirimlar caxar
gulumseyer qara buludlar bir anligina

orda indi qizilgullerin acilan vaxtidir
yarimciq ilahileri kim sever ev ehlinden basqa
yox estegfurullah onlar tamdir
kim ezberleyer onlari
yagislar yaganda damci seslerine qarisdirib oxumagi
kim bacarar

orda indi qizilgullerin acilan vaxtidir
anamin nenesinin bir vaxtlar pulyigib oxutdurdugu movludun sesini esidirem
qarisqalar dider etin
kime catar sikayetin
sen de sorusursan ki islamda dirnaq boyamaq gunahdir

Ona Mektuplarimdan IV


IV



ben meqopolisim

gokdelenleri goz cikaran meqopolis

ellerimi uzatip sarmisim Hazari

bir elim gunahi - kebirin ten ortasinda

yollarimdan arabalar geciyor

ses - kuyden camlari cat - cat olmus arabalar

uc - dort mescidim var

bu yakinlarda bir kilise tikecekler koynumda

icim ciz ediyor her defa kiz kulesinde hariciler resim

cektirende

namusuma dokunurlar sanki

sahra tufanlari kumlari carpdikca karincanin suratina

sirtinda tasidigi bir balaca ceyirtke qanadi

mundar olur

aya baxib ulayan bozqurtlar qefesinden

melul melul bakiyor deniz kiyisindaki diskoteklere

meni niye bu koke salmisiniz niye

niye meni bu koke bu koke salmisiz niye



derim corak topraklar kimi cadar - cadardi

kim olsaydi yerime bu mektubu uzadardi



amma uzatmiram men

cunki gokdelenleri goz cikaran

olu at cesedlerine bakip ta

sokakta ruzgarlari toz koparan

meqopolisim ben

bir eliyle hazari sarmis

bir eliyle de gunahi kebiri mseven

deccal meqopolis

Oktay Hacimusali
hazarli
Sana bagislamaya


Hey seherimizin sevgi soyculeri!
Guz,selale,tanso
Ne olursa aliram
Baxincadan baxin
Hec olmazsa
Dilenciyim sanin bari
Uzagdan,ileriden dilenirim
'VIKTOR HOGO'dan
'JAN VALJAN'in caldigi
Samdanlari*
Bir gecelik hatta,
'ANNA QIRIQORIYENNA'ni yasli 'FIYODR'**dan
Esirgeyen
Pilleleri*** hatta,
Yagmurda korpe sercelerin
Saldiglari yuva
Bir ceviz kabigi,ureyi
Evciginde hatta
Sana bagislamaya
Meni inansinsa...
Belke.

*Mum kabi
**'FIYODR DASTAYOFSKI'
***Basamaq

Sonsuz


Seferi bir estekenle qonaqlardin
Dodagimdan soyunan gereyli sahilinde
Indi lalaxir
Damarlarim uzumluyunde
Qatar zirvesi
Ve her seher bir omur kohnelir
Kipriklerim gisesinde
O qapiciqlarda
Qatar satilanda
Meni qaldir duraqlar korpeliyine
Meni bastir poctapulu arxasinda
Mektubu qisalt
Gelecek indisinde.

(Guney Azerbaycan-Tebriz-2002)

Yarali uzur


Fikirim ureyime calanib
Yaziq!
Nefesim yarali uzur
Duz yazamayirim
Meni gezdir sam*dan bileginde
Qoy berkiyim yaddasin dalgalari
Titreyisinde
Barmaglarimi tapsir yelkenlerine
Cizgi denizinde elaci** dostum
Helelik,
Kicik bir dalgada mene dag gelir
Cixacagim daglar
Qelemin yaddasinda olculur
Haradan qarisirsin fikir makinamin
Doyuntulerine?
Duz gedemirim
Belkede burusuq gezirsin
Qisa dalga icin eseceyim
Uzadi barmaglarimin buludunda.

*Mum
**Zeyrek

(Guney Azerbaycan-Tebriz-1998)

Nigin Nevaderezi
hazarli
1 EYLUL 1995

1 eylul 1995
desenli yol direkleri gibi
siyah - beyaz elbisede
okula gec kalmamaya calisan cocuklar
dizilmisler yol kenarina
Sen ellerin koynunda
Camin onunde
Bekliyorsun yolumu
O bos vazo da bekliyor kirmizi gullerini
Bense siper kosesinde
Hayalimde sen
Avunmak icin
… bir gul de bulamadim
odamda masama birakayim
sararmis bardakta…
Telefon da yok
kuruca “bayramin kutlu olsun”la
koparayim seni cam onunden.
Savas telefonlarinin kodu baska
burda tebrikler soylenmiyor
Icki de icmiyorum
icip unutayim sensizlik gunahlarimi.
Bu gece sensizlik atesleri
Kacirir uykularimi.

Rafael Tagizade

Asker mektubu
Sivil unsanlara cagri

size zafer getirecegiz
bize mektub yazin hic olmazsa
satirlardan yureginiz boy versin

sabirla dinleyin
sakat geri donmus asker arkadaslarimin
gece sayiklamalarini

yuzunuzu donup de gitmeyin
cocuklarimizin dilendigini gordugunuzde
su verin
yemek verin!

Babalarimiza sigara
Analarimiza yurek verin!…
Size zafer getirecegiz
Bize barut kokmayan
Sabah burakin
Bir az gunes
Bir az deniz…
Bir az da soguk hirdalan birasi
Sadece kendim icin

Ve kesinlikle sevmeyin siz
Bizi bekleyen kadinlari

Zahir Ezemet

ELCIN ISGENDERZADE

AVTOPORTRET

Gozlerimin yasinda,
ureyimin basinda
bir bulud huzn,
bir yarpaq nisgil.
Xeyalimda xari bulbul,
ilk sevdamdi ele bil.
Omur qarali - agli,
butun yollarim bagli.
Bu gun menim misralarim
ormanda azmis cigir.
Icimde telatumum,
uzumde tebessumum
cadar - cadar, cadar - cadar.
Ne duneni xatirlayib
guvenmeye bir sey var,
ne de sabah cin olacaq arzular…
Ay isigina qarisib
bu gece axar sular…
Agaca calaq vuran bagban kimi
calaq vurdum ureyime
tumurcuq umudlardan…

Serimin misralarina
nese damir goy uzunden,
qirmizi buludlardan…

Elcin Isgenderzade
hazarli
Rasim Karaca'dan bir siir

***

Her shey oz ilkinligine donur;
mashinlarin baki partlayir,
gozellerin tumani dushur...
[/FONT]
hazarli
DENIZ


Çimerlikde
qeyri-adi amma
heç kesin diqqet vermediyi
bir hadise.
Şezlonqa uzanmış
bu qocanın yanından keçib
denize teref addımlayır
genc erle arvad.
Qızıl renge boyanıb
saçları qadının
yerişinden
kübarzade olduğu bilinir
güneşin ve denizin hesreti var
ağ bedeninde
yenice pozulmağa başlayıb
qametinde genclik cizgileri
bir qarın doğduğu da belli.
Yanındakı demir bilekli
sanki
el-ele tutuşduğu bu gözeli
qol gücüne qazanıb.
Yaşlı adam
başını dikeldib
onların arxasınca zendle baxır
güneşin bol olduğu
bu qumlu sahilde
nedense qüsse doğurur
el-ele tutub
genclikden yaşlılığa girer kimi
duzlu sulara giren
kişi ve qadın.
Çimerlikde
su dayaz olduğuna göre
kiçik bir nöqte oluncaya qeder
denizin içerisine doğru
addımladılar
sonra
gözden itirdi onları qoca
denizde çimişen
neçe-neçe insanın arasında.
Sanki
el-ele tutmuş bu iki insan –
qızıl saçları olan o qadın
ve yanındakı pehlevan
ele öz ömürlerinin içerisinde
eriyib
yox oldular…


Rasim Karaca
Azerbaycan, Baku
e-mail: azadyazarlar@yahoo.com
pronectus
Şirin yuxun olaydım
Gözlerine dolanaydım
Sana lay lay çalaydım
Gece gündüz her deminde

Gızıl gülün olaydım
Sene çevre höreydim
Yuxuna da gireydim
Gece gündüz her deminde

Gündüz seni araydım
Kâş arzuya çataydım
Mende rahat yataydım
Gece gündüz her deminde.

Abdullah Kurbanî
hazarli
**
Hayat bir hayalet gibi
Her seyimi alir benden
Hatta umudumu bile.
Ve ben ruzgarlarin alip goturduyu
Bulut misali
Allah bilir nerelere gidiyorum
Basim havali
Sevincten bana ne?
Bana ne uzuntulerden?
Yalnizim, yalnizim ben.
Sensiz anlamini kaybetmis hayat
Uzulmuyorum fakat
Yalniz ve yuvasizim,
Hayat her seyi alir benden
Hatta umudumu bile.
Deniz kiyisinda durup ta
Dalgalarin beni kucagina alip
Goturecegini bekliyorum hala…

ROBERT LODELLE

Sonbahar itiyor sirtimdan,
Bakuyse hala susuyor, seyrediyor.
Seyr ediyor nasil geciyorum ben
Isikli vitrinlerin,
Lal dukanlarin
Aksamin bu aninda
Tek tek caddelerde yuruyen insanlarin
Bin bir turlu seylerin yanindan geciyorum
Hisslerimin damarlarindan durmadan akan
Zamanin icinden geciyorum
Aff et anne -
Ben senin diledigin gibi
Olamayacagim hic bir zaman fakat
Midesi dolu, vurdumduymaz ve rahat…

Aydin Efendi
pronectus
Sevdinse

Sevdinse …Beş il, on beş il nedir,
Bütün ömrün boyu gözleyeceksin.
Ne boyda zülm etse sevgili sene ,
Sevdinse eyer her zülme dözerem deyeceksin.
Sevdinse …Kölgeye dönüb her zaman
Sen onu her yerde izleyeceksin.

(dözmek:katlanmak, tahammül etmek)
(il:yıl)
Bahtiyar Vahapzade
pronectus
El Gibi


Şehriyar'ım gözüm yaşı sel gibi,
Garip misin vetanında el gibi,
Sevdan yüreğimde kara yel gibi,
Hiç elden özgeye gardaş olur mu?
Haramzadelerden yoldaş olur mu?

Kurt kurtla dolaşır, itler it ile,
Kurt şikarnan doyar, itler küt ile,
Yanaşmanın koynu dolar bit ile
Hiç elden özgeye gardaş olur mu?
Fars, Çin, Urustan yoldaş olur mu?

Şehriyar'ım, incinmeyin sözüme,
Dost acı danışar dostun özüne
Gah ağlaram, gah vururam dizime
Hiç elden özgeye gardaş olur mu?
Hayından, uğrudan yoldaş olur mu?

şikar: av, av hayvanı
küt: evde atılan bayat ekmek

uğru: eşkiya, haydut
özge: kendi adamı, aile bireyi
Şehriyar
pronectus
Neylersen


Yüreğim sana açsam, dertlerimi sana danışsam
Neylersen mene, neylersen
Yarama merhem istesem, senden imdat dilesem
Neylersen mene, neylersen
Sensiz ölerem desem, sana seninem desem
Neylersen mene, neylersen
Gapına gelip ağlasam, yolun kesip yalvarsam
Neylersen mene, neylersen
Yarama merhem istesem

Anonim
hazarli
son eklenen siir nuride atesiye aiddir
pronectus
teşekkürler hazarlı, emin olmadığım için yazmadım.
pronectus
Tora Düştü Keleğinden Dünyanın


Baş açmadım ömrüm boyu ben yazık
İblisinden, meleğinden dünyanın
Adem sattı bir elmaya cenneti
Tora düştü keleğinden dünyanın

Ne güzeldir, yürek geniş, söz açık
Yaşamadım bir sevdamı yarımcık.
Azap adlı değirmenden narin çık
Geçeceksin eleğinden dünyanın

Arzum için bir meleyen cüyürdüm
O tepeden bu tepeye yüyürdüm
Niye korkum kefeninden? Ne gördüm
Beşiğinden, beleğinden dünyanın

Biz özümüz özümüzden öç aldık
Geçen güne gelen günü bac aldık
Ömrümüzün yarısında gocaldık
Sillesinden köteğinden dünyanın

Gönül üzgün, hayal küskün derbeder
Özün söyle zulm olar mi bu kadar?
Yedekleyip arkasınca süreder
Berk yapışsan eteğinden dünyanın.

Gönül düştü bin arzunun izine
Bilemedik eğrisi ne düzü ne?
Şimdi kefen örüyoruz özüne
Öz külünden, çiçeğinden dünyanın.

Bahtiyar Vahabzade
hazarli
ITIMAT BASKECIT

Borcali bolgesinin Baskecit kazasinda dogdu. Moskovada Gorki Edebiyat Enstitusunde yuksek ogrenim gordu. Bakude oturuyor. Slavyan Universitesinde calisiyor.

OZLEMEK ZAMANININ SIIRI

Gorunen, sezilen ne varsa dunyada
bunlar gun yuzune cikarilmis
ya da diyelim ki, bir tesaduf sonucu belli olmus
gercekler olmasi gerek…
gun yuzune cikarilmissa…
ne ise yarar artik –
gun yuzune cikarilmis gerceklerin hepsi
acikliga kavusmus sayilmali.

Duyulan, fark edilen ne varsa dunyada
duyulan, fark edilen ne varsa
bunlar acikliga kavusmus
cirilciplak gerceklerin
cikardigi cigliklardan
ses sestir, siradan ve azacik ta v u l g a r
isterse dunyanin ta obur kosesinden gelsin
ister gayipten,
isterse t r a n c a n d e n t a u r a l a r d a n
(yok olmak nedir acaba
yokta var olmakmi?
olup dunyadan cekip gidip
sonra yokta ta var olmamak mumkunmu acaba?)

Gozle gorulen, duyulan, fark edilen
ne varsa, hepsinin, tumunun
lesyiyen akbaba misali olmasi gerek…
Sanki simdiye kadar belli olmayan,
daha bir gercegi anlamak istiyorlar
yorulmus insan vucutunu
paramparca ederek,
dagitarak…

OLMASIN BIRAK…

Olmasin birak
olmayacaga bir care yoksa
biz Oyuz
sadece bizimcindir bu husus –
biz Tanriya emanet ettik her seyi,
oc de, karsilik ta Ona mahsus.

Biz zaten cok seyler gorup gecirdik
gariplik,
evsizlik,
issizlik,
issizlik…
sonra evimiz oldu, simdi isimiz de var,
fakat yine
nerde bir garip, evsiz, issiz gorseniz
o, biziz, biziz, biziz, biziz…

O, biziz
yollar uzunu
demir bastonumuzla omuz – omuza
soylenen en kotu laflari kabullendik
goturduk
ve bir eyup sabriyla daldik sonsuza…

Olmasin birak
olmayacaga bir care yoksa
biz Oyuz
sadece bizimcindir bu husus –
biz Tanriya emanet ettik her seyi,
oc de, karsilik ta Ona mahsus.

EKBER KOSALI

1973 yilinda Tovuz bolgesinde dogdu. Dunya Genc Turk Yazarlar Birliginin baskani, Azerbaycanda Ataturk Merkezinin bolum baskanidir.

BEN HIC KUTLAMADIM

Ben hic kutlamadim
Takvimin son yapragini
Virgulu bildim omrun,
… noktasi Allaha kaldi
peki, olume ne kadar var?
Tam bunlari dusunurken
Ben seni sevip
Unlem koydum omrume.

**
toprak
zor gunlerinde bayrak tutmus,
alni dertten
kiris kiris
olmus
erkeklerin
adimlariyla dinlenir
karis karis.
Topragini
her beldede sehir mezarlariyla
muhurlemis
milletin
bayragi ebedidir…
HAMLET KAZIMOGLU
22 mart 1970 – de Borcali bolgesinin Fahrali koyunde dogdu. Bakude yuksekogrenim gordu. “Beyaz cadir” isimli kitabi yayinlandi. Azerbaycan Yazarlar Birliginin ve DGTYB – nin meclis uyesiydi. 2001 yilinda Rusiyada yasama elveda dedi.

AFFEDERSINIZ HANIMEFENDI

Affedersiniz, hanimefendi,
Ben o delikanliyim
Sizi o parkta gormustum hani…
Bir ikindi vakti oturuyordunuz
yalniz
etraf sessiz ve kimsesiz
Venera gibi guzeldiniz
Oyle bir yastaydiniz ki, yasiniz
Gencligin doruk noktasi.
Guz mevsiminde usuyen sonuncu
Yaprak misali
Yuzunuz guzellik semvolu
Her haliniz: “Ben yalniz bir kadinim,”
ben yalniz bir kadinim” – diyordu.
Ben gencligin verdigi bir az deli,
Bir az yasak sevdalarin atesli hissleriyle
Size yaklastim,
Konustuk.
“Kocami bekliyorum” – son sozunuz bu oldu.
Ben size: ”affedersiniz, hanimefendi, kocanizi
Nicin evde beklemiyorsunuz?” - diyemedim
Ve gittim….
Aradan uzun bir zaman gecti,
Iste yine karsilastik.
Yine hep ayni: SIZ YALNIZ BIR KADINSINIZ
SIZ YALNIZ BIR KADINSINIZ…
Affedersiniz, hanimefendi,
Ben o delikanliyim
Sizi o parkta gormustum hani…

ZAHIR EZEMET

ASKER MEKTUBU

Sivil unsanlara cagri

size zafer getirecegiz
bize mektub yazin hic olmazsa
satirlardan yureginiz boy versin

sabirla dinleyin
sakat geri donmus asker arkadaslarimin
gece sayiklamalarini
yuzunuzu donup de gitmeyin
cocuklarimizin dilendigini gordugunuzde
su verin
yemek verin!

Babalarimiza sigara
Analarimiza yurek verin!…
Size zafer getirecegiz
Bize barut kokmayan
Sabah burakin
Bir az gunes
Bir az deniz…
Bir az da soguk hirdalan birasi
Sadece kendim icin

Ve kesinlikle sevmeyin siz
Bizi bekleyen kadinlari

SELİM BABULLAOĞLU

Modernist Azerbaycan şiirinin genç ve önemli temsilcisidir. 1972’de doğdu. Bakü Devlet Üniversitesi mezunudur. “Tenha” adlı şiirler kitabı 1996 yılında basıldı. “Nar Butağı”, “Kitap 2002”, “Kitap 2003”, “2002 Yılının En İyi Tercümanı”, Uluslararası M. Fuzuli Şiir Yarışması Jüri Özel Ödüllerini/Ankara-İLESAM, kazandı. Onun çevirisiyle Orhan Veli (Türkiye), Yesenin, Mandelstam, Joseph Brodsky (Rusya), Czeslav Milosz (Polonya), Auden (İngiltere) ve başka şairlerin şiirleri kitap halinde ya da dergilerde basıldı. Şiirleri İngiliz, Rus, Gürcü, Özbek ve Leh diline çevrilerek basıldı. Azerbaycan Yazarlar Birliği İdari Heyeti Üyesi, “Dünya Edebiyatı” dergisi başyazarıdır.

BAZI GÖRÜNTÜLER

Elleri görüyorum, elleri:
Dost elini havada bırakmayacak;
Hıçkıran, ağlayan yüzleri kapatacak...

Elleri görüyorum, bilekleri:
Bileklerdeki kelepçeleri söküp atacak...

Elleri görüyorum, avuçları:
Mutluları, mutsuzları;
Talih çizgilerini - hayat çizgilerini:
El falıyla ilgilenmeden önce
Eldeki nasırların kaderden haber verdiği bilinecek...

Elleri görüyorum, yumrukları:
Gönül kıran kafalara çarpılacak...

Elleri görüyorum, parmakları:
Usta bir piyanistin olduğu sanılsa da
Utanmaksızın birinin cebine girecek...
Elleri görüyorum, okşuyan elleri:
Zavallı birisinin saçlarına konup
Bir anlık da olsa ölümlülüğü unutturacak...

Elleri görüyorum, kırışıklıkları:
Yaşlıları Issızlar Evi’ne götüren unutulmuş, tozlu yolları anımsatacak...

Elleri görüyorum, parmakları:
Tırnakların etle bitişen yerinde kalkmış kabukları,
Avitamozlu hayat tarzından konuşacak;
Büzülmüş dudakların üstünde çaprazlanıp
Fevkalade olayları ebediyen toprağa gömecek...

Elleri görüyorum, ince bellere sarılmış:
Aşk hakkında en tatlı sözlerin
Hakiki manasını anlatacak...

Elleri görüyorum, elleri:
Çenelerin altında uyuyarak,
İnsanları kendi görünüşlerinden memnun bırakacak...

Elleri görüyorum, ayaklar altından itelenmiş
Taburenin üstünden sallanan:
Evladından uzakta bir annenin rüyalarını karıştıracak...

Elleri görüyorum, sakatları:
Kesilmiş parmaklar rüyalarında sahibine doğru kaçacak.

Elleri görüyorum:
Tetiğe uzanacak;
Aşk mektupları yazacak;
Kapıları çarpacak;
Ağaç ekildiği düşünülürse küreğin sapından tutunca,
Ölü gömmek için yer kazacak...

Elleri görüyorum:
Çıkarsız isteklere karşılık gibi
Üç parmağın kesişme noktasında en bayağı red cevabı okunacak...

Elleri görüyorum, elleri:
Pahalı koltukların kadife yüzlerinde kendinden geçmiş
Rahat yaşam görüntüsü yaratırken,
Büyük paralardan, demek ki korkulardan konuşacak
Düğmesine basılırken ucuz “Zenith”in
En kıymetli anların-ebediyet atlılarının fotoğrafını çekecek...

Elleri görüyorum, göklere uzanmış, dua edecek,
Elleri görüyorum, bu duadan doğacak tombul elleri:
Meleklerin ellerinden tutacak...

Elleri görüyorum, kahverenkli saçları karıştıracak;
Gözlerden uykuyu kovacak;
Şakakları sıkıp ovuşturan görüyorum elleri:
-Son sigara kalmış kutunun üstünde,
Sabah rüzgarında dinlenip nokta koymaktan vazgeçecek...

Çevri: Yasemin Bayer

BABAMA

Sen, benden biraz yakışıklı
Ben senden biraz asabi...
Sen hassas
Ben biraz ehlikeyif
Biraz savurgan
Kendinden razı...
Biraz da bahtsız-
Çünkü sen benden narazı.

Benim umutsuz vakitlerim çok...
Senden uzakta
Bu anlamsız-büyük şehirde
Dolanırım yüreğimi yiye yiye,
Günahlarım çok...

Sabahları resmine
Akşamları aynaya bakıyorum
Öyle böyle yaşlanıyorum
Ak saçlarım çok...

Sen çok şey kazandın-
Yitirecek neyin vardı...
Ben hiç bir şey kazanmadım;
-Biraz kendimi yitirdim,
Korudum senin güzel adını,
Dört odalı evini
Kitaplarını...

Sen çok iyi bir babasın,
Ben kötü oğul...
Ama vallahi, yalnız böyle olur...
Ve artık geçmiş diye söylüyorum;
Sen çok iyi dede olacaksın,
Ben de öyle...

OĞLUMLA SOHBET

- Sen kimsin?
- Senin baban.
- Peki, Ferid’in babası kimdi?
- Yoktu.
- Neden?
- ...

- Sen ne yapıyorsun?
- Şiir yazıyorum.
- Şiir nedir?
- Annenin söylediği ninniye benzer biraz.
- Annem de yazıyor mu?
- Yok.
- Peki, sen niye yazıyorsun, okusana.
- ...

- Nereye gidiyorsun?
- İşe.
- İş nedir?
- Senin ayakkabın, yemeğin, paran ve bunun gibi şeyler.
- Belki gitmesen...
- ...

- Baba, Allah kimdir?
- O, seni, nineni, dedeni, anneni, herkesi yarattı.
- Seni de mi?
- ...

- Biraz kendinden söz et.
- Ne diyeyim, oğlum. Ben de senin gibiydim. Senin boyunda, sen renkte. Senin gibi bir çok sorular sorardım her yerde, annemin kucağında,babamın dizi üstünde, evde, dışarıda, trende...
- Tren nedir?
- Tren, senin arabana benzer, demir kollar üzerinden geçer. Ama çok büyük, içinde de bir çok çocuklar.
- Ben arabamı Ferid’e vereceğim.
- ...

- Onlar ne yapıyorlar, baba?
- Taş topluyorlar, yavrum.
- Niye?
- Birbirine atacaklar.
- Niye?
- Düşmandırlar.
- Niye?
- Birbirlerini sevmiyorlar.
- Niye?
- ...

- Baba, gelirken beş dondurma alırsın.
- Söyle de göreyim, beş niye? Biri senin, biri Ferit’in, biri annenin, biri benim... Peki, biri?
- Biri de bırak, olsun kuşların.
- ...

SEVINC PERVANE

1983-cü ilde anadan olub. Bakı İncesenet Akademiaysının Kinoşunasılıq fakultesini bitirib.

SEHIT

Kulaginda kursun sesleri
Kuran gibi okundu, bitti…
Yarasini kapatmak icin bez dahi aramadi
Usuyen ellerini uzatip
Kirmizi bir gul kopardi dalindan
Kan gibiydi rengi
Yarasina sardi…
Biliyordu kefensiz olduyunu
Ama aglayan olacaktimi mezari basinda?
Eh, ne anlami vardi sanki?
Gozlerini gep – genis acip
Soyle bir semaya, parlayan gunese bakti, bakti…
Nedenini bilmedigi halde
Kimdense oc almak,
Kendisiyle olumun kollarina birakmak arzusu gecti icinden
Ve yeniden yasami kazanmis gibi
Mutluluk doldu icinde
Bulmustu aradigini...
“Zafer bizlerin hakki!” – bu son sozleri
Okuyarak dua misali
Zafere duydugu umitsizligi alip
Gomuldu olumun icine…
Oyle bir rahat, sonsuz uykuya daldi ki….
Kesin biliyordu yenilgi kendisiyle gitmisti

SİNİR HATTİNDA

sigarani umursamazca iceceksin
güzelliğini kayb etmek korkusunu
geride birakirken

en azı övüneceksin
kırmızı horozun kafasına
pıçak çektigin için

müşteri bakışlarıyla
erkek gibi seyr edeceksin
genç hanımları
sararmış dişlerin arasından
öfkeyle üfüreceksin dümeni
güzel çehrelerine
ve hem de gizlince sevineceksin
onların da yavaş-yavaş
sana yaklaştığına

erkekleriyse unutmagı öneririm
gençliğinde bir erkeğe sahip olma hazzını
anlamamış kadınlara
_________________
hazarli
Cevirmen: Oktay Hacimusali
NICAT

1982 yilinda dogdu. Baku Devlet Universitesi filoloji bolumunde yuksek lisans yapiyor. M. Bulgakovun “Usta ve Margarit” yapitiyla alakali arastirma yazdi. Su an I. Brodskiyle arastirmalarini surduruyor. Siirleri “Literaturniy Azerbaydjan” dergisinde, “Azatlik”, “Yeni Azerbaycan” gazetelerinde yayinlandi.

EV ODEVI ICIN YENI VERSIYON

Her sey artiyor, sanki boyle olmasi gerekiyor
cogunluk hoslaniyor birilerinin onu yonetmesinden
nedenmi? Zira onlar kurtuluyorlar olumu dusunmekten
nasilmis
bicimi zift kazaninin yani cehennemin
ya da cennet bahcelerinin
sadece bir sey istersin – yatmak boylu boyunca
duvara donerek bir daha uyanmayasin
anlayarak terinin vucutundan buyuk olmadigini
nasil uyusan da.
En kotusu – ayakta dikilmek
zaman tek ilac degilse bile, en iyi ilactir
sivilcelere
mekanin yuzunde – erkege, kadina
esyalara ve digerlerine.
Sonucta sikarsin onlarin hepsini, semada tek bir yildiz
asili kalacakti Tanrinin imzasi gibi

NOKTRUN

Derisinde
yutuyor gece
sokaklarin kaldirimlarinda yuruyen benzerlerini

duvarlarin
merdivenlerin ve catilarin
uzerindedir bu gecenin golge denen elbisesi

sarhos
ruzgar kalin sesi
ince sese donusturuyor aceleyle

bir araya getirsen
yapraklarin kipirtisi
degisecek ses tonunu
ve hem golgelerin duvarlara yansimasi
usul – usul anlatacak, o halde sen
olsa – olsa boslugun bir nushasisin…

KULTABLASI

Nefertiti
kafali tunc kultablasi –
- bu kafa ne zamansa
canliynmis,
kesin konusuyormus,
goz kirpmasinin biliyormus
dusunmege calisiyormus
bir seylerle alakali.
Ama simdi sadece siradan bir tunc
masamin uzerindeki –
ucuz anilar gecmisle alakali
icinde attigim bu gunun atiklari

ALI SIRIN SUKURLU

Ali Sirin Sukurlu 1963 yilinda dogdu. Fizik uzerine arastirmalar yapti, ilimler adayidir. Azerbaycan Yazarlar Birliginin uyesidir. 10 – dan fazla ilmi yapiti, 3 siir kitapi yayinlandi. Su an Ekonomik Kalkinma Bakanliginda calisiyor.

**
uzaktan gelen
garip ses misali
taniyamadim kendimi
bu sabah yine

sanki benim degil
siginarak bana
can cekisen yabanci birisinin
sesiydi sesim

tanidin sessizligimi
en yakin ses gibi
yakinim azizim
telefon acip ta sana
konusmasam bile

sevgiden dogmus sessizlik gibiyim ben

**
o zaman kar yagiyordu
hatirlarmisin?

kaydin
tuttum ellerinden
firsat bekliyormussun gibi
sigindin ellerime
hatirlarmisin?
o zaman kar yagiyordu

neler anlatmadik yol boyunca
o gun
kim nasil guluyor
kim nasil konusuyor
kim kimden kusuyor
neler anlatmadik Tanrim
yalnzi kendimizden baska
hatirlarmisin?
o zaman kar yagiyordu

geline benzettin
yol boyunca
karla kapli agaclari
her kesten guzel gelin sen olacaksin
soyledigimde
uatndin
hatirlarmisin?
o zaman kar yagiyordu

kac duraklik yolu
yuruduk beraberce
gelip durduk evinizin onunde
sevdali gunlerin umuduyla
ayrildik
bir araya gelen ellerin sinirinda
hatirlarmisin?
o zaman kar yagiyordu

ucusuyordu kar taneleri
dagitti gunleri yillari ruzgar
o zaman yirmi yasimiz
ya vardi ya da yoktu
hatirlarmisin?
o zaman kar yagiyordu
o zaman kar yagiyordu

**
affedeceksin beni biliyorum
affedeceksdin
bir gun cekip gitsem sessizce

kapatacaksin kapiyi pesimden

beni yuzune kapatan sirtim
karsi evlerin kapisi gibi
gelecek sana
yakin ve de uzak
aynen karsi komsunun kapisi gibi

once nefret edeceksin benden

sonra agliyacaksin gizli – sakli
sonra ofken azalacak
en sonunda aciyacaksin bana
sonra ozlersin beni yine
ozlersin kendini kinayarak

sonra
affedeceksin beni biliyorum
affedeceksdin
bir gun cekip gitsem sessizce

ADIL MIRSEYID

**
ben garip sairim her seyden once
her seyden once sair oldugum icin
ve arti bir de garipligimden dolayi
olumu bekliyorum her saat her gun
her gun bir yeni turku soylemek geliyor icimden
tanrinin etegine dokunmak istiyorum
fakir oldum garip oldum gulduler
kustahlik karsisinda sustum sustum acemi bildiler
kac yol sirtimdan vurdular beni
vurdular kovaladilar yordular beni
takildim dogruldum takildim dusmedim
gozlerim yasla dolmadi unutuldukca adim

sair dogdugum icin
olumu bekliyorum her gun

CIZIM

istasyonlarindan taninir tum sehirler
istasyonlardan gecen gece trenlerinin
hareket cizelgesinden okudum
insanlarin kaderini
benim kaderim yoktu ama
trenlerin hareket cizelgesinde
picakla sirtimdan vurdular bir keresinde bekleme salonunda beni
kendi omuzuma yaslandim
kendim yarami saridim
dilimde daha kimsenin duymadigi
daha kimselerin soylemedigi kelimeler
ben kendi omuzumda tasidim tabutumu
istasyonlarindan ve vitrinlerinden taninir tum sehirler
vitrinler gosterdi bana insanlarin icini
kimseye ozenmiyorum
bekledigim yok kimseden
istasyonlarindan vitrinlerinden
duvarlara ag ormus ibresiz
saatlerinden
bir de mezarliklarindan taninir tum sehirler
istasyonlarindan vitrinlerinden
ibresiz saatlerinden
bir de mezarliklarindan
korkuyorum tum sehirlerin
sen beni unuttugunda bu dunyada
bayramlarda kendi mezarimi ziyaret edecegim

**
bir ayriliktan sonra
pesime takilir baska bir ayrilik
baska bir ayrilik baska bir ruzgar
gun gelince hakk kapisini calacagim
hakk kapisini caldigim gibi bu dunyayi ovecegim
her zaman her yerde izler beni
ayriliklarin husranlarin en acisi vekler beni
bir agacta bir dalda bir cift meyveyiz biz
ama ben hep unuturum
senin yuregin elinde avuclarinin yandigi an
bu dunyanin hangi kosesinde oldugumu
belki de tum sevdalar o buyuk ayriliga
en guzel agitmis

gece
bunaltici sicak
yalnizlik
yalnizlik
bunaltici sicak
gece

AY NUR

ASKER

Amacin –
Vatan ugrunda olumun pesinden kosmak
Zaferin –
Dusmanina kan kusturmak.
(yolunu bekleyenlerin oldugunu unutma…)
ac kaldiginda –
toprak yiye bilecek kadar guclu,
susuz kaldiginda –
dusman kani icecek kadar
gaddar!
Asker –
Cocukluk hayallerini susleyen arzu!
Asker –
Savassiz bir hic!

**
Hayat guzeldir
Ben siir yaziyorum
Tum guzelliklere.

Ara – sira yagmur sizlayarak
Dusuyor pencereme -
Ben siir yaziyorum.

Sonbahar bariniyor gozlerimde
Yaprak gozlerimle –
Ben siir yaziyorum.

Sen
Belki de bu gece
Hic uyuyamiyacaksin –
Birilerinin bakislari
Gozlerinde sogudugu icin….

Ara – sira soguk oluyor geceleri
Ben siir yaziyorum.

Sen
Sonbaharin bana hatirlattigi
Tek siirsin, azizim…

ISLIK NAGMELERI

Gece
Yutamadigin islik seslerini
Pencereme yolluyor usul – usul
Gozlerime ninni katip
uyku hazirliyor islik nagmeleri.
… daglar penceremin onunden geciyor
uykularimin elinden tutarak…

RAFAEL TAGIZADE

1 EYLUL 1995

1 eylul 1995
desenli yol direkleri gibi
siyah – beyaz elbisede
okula gec kalmamaya calisan cocuklar
dizilmisler yol kenarina
Sen ellerin koynunda
Camin onunde
Bekliyorsun yolumu
O bos vazo da bekliyor kirmizi gullerini
Bense siper kosesinde
Hayalimde sen
Avunmak icin
… bir gul de bulamadim
odamda masama birakayim
sararmis bardakta…
Telefon da yok
kuruca “bayramin kutlu olsun”la
koparayim seni cam onunden.
Savas telefonlarinin kodu baska
burda tebrikler soylenmiyor
Icki de icmiyorum
icip unutayim sensizlik gunahlarimi.
Bu gece sensizlik atesleri
Kacirir uykularimi.

DILENCI KADIN

Bir kimsesi bulunmamak
Kayb olan yillar
Icindeki sogukluk
Uzerinde oturdugun tasi bile
Titretir
Bu sogukta
Ellerin gibi

Duan beddua misali
Ates salar
Bas egmis vucutuma
Kapa
Kapa opusu sivazlanmayi
Unutmus ellerini
Al beni koynuna yavrun misali
Vur sirtima elini
Vur sirtima
O zayif eller
Degissin uatnc dolu goruntunu

FAIK ISMAYILOV

1962 yilinda Yevlak bolgesinde dogdu. 1984 yilinda Azerbaycan Devlet Guzel Sanatlar Universitesini bitirdi. Cesitli tiyatrolarda yonetmen olarak calisti.
1993 yilinda yasama veda etti.

**
Eg kafani gogsune dogru
Sevdali kizlar
Kelebek kanatlari gibi
Gecsinler yanindan
Yuregib kelebek kanatlari gibi
Titrese de,
Ususe de
Sakin kafani yukari kaldirma
Ya da sakla gozlerini gokyuzunde
Sevdali kizlarin hayalini getirme
Gozlerinin onune
Ne birine gonul ver
Ne birine hasretle bak.
Kizlar simdi bembeyaz kar gibi
Bir bakisla eritirsin,
Unutursun gozlerini
Eg kafani gogune dogru.
Vehbi
BABASI KİMİ
Behtiyar Vahabzade (1925-)

Menim bir gözel
Körpe nevem var.
O da Behtiyar,
Men de Behtiyar.

Biz baba-neve
Adaşık, adaş.
O, mene vükar,
Men ona sirdaş.

Men bir ağacam,
Nevem köl-budak.
Men onun kökü,
O,mende yarpak.

Halka vuruldum
Men şair oldum,
Bilmirem ancak
O ne olacak?

Ne olur olsun,
Kim olur olsun,
Babası kimi
Halka vurulsun.

1985
Vehbi
AZERBAYCAN-TÜRKİYE
Behtiyar Vahabzade

(Cavanşir Kuliyev musiki bestelemişdir)

Bir ananın iki oğlu,
Bir amalın iki kolu.
O da ulu, bu da ulu
Azerbaycan-Türkiye.

Dinimiz bir, dilimiz bir,
Ayımız bir, ilimiz bir,
Eşkimiz bir, yolumuz bir
Azerbaycan-Türkiye.

Bir milletik, iki dövlet
Eyni arzu, eyni niyyet.
Her ikisi cümhuriyyet
Azerbaycan-Türkiye.

Birdir bizim her halımız—
Sevincimiz-melalımız.
Bayraklarda hilalımız
Azerbaycan-Türkiye.

Ana yurdda-yuva kurdum,
Ata yurda könül verdim.
Ana yurdum, ata yurdum
Azerbaycan-Türkiye.


Vehbi
ALLAH
Behtiyar Vahabzade

İdrakda yol açmış geceden gündüze Allah,
Güldürmesen öz könlünü, gülmez üze Allah.
Dünyaya şefekler kimi tanrım sepelenmiş,
Kelbin gözü yanmasa, görünmez göze Allah.

Allah! Bilirik cism deyil, bes nedir Allah?
En yüksek olan hakda, hekiketdir Allah.
Dondunsa tekamül ve gözellik kabağında,
Derk et bu, teeccübde, bu heyretdedir Allah.

Bildik, bilirik, gizlidir insadakı küdret,
Her kes onu fehm etmese, acizdir o, elbet.
İnsanın ezel borcudur insanlığa hörmet,
İnsanlığa hörmetde, leyaketdedir Allah.

Gerçek de budur: gizlidir her zerrede vehdet.
Bir zerre iken külle kovuşmak ulu niyyet.
Gördüklerimiz zahirdir, betne nüfuz et!
Betndeki, cövherdeki fitretdedir Allah.

Fitret de yatır sözde, sözün öz yükü fikrim.
Seçmiş, seçecek daima tükden tükü fikrim.
Men bir ağacam, yarpağı sözler, kökü fikrim,
Sözlerde deyil, sözdeki hikmetdedir Allah.

İnsan! Tepeden dırnağa sen arzu, dileksen,
Nefsinde duyumsuz, feket eşkinde meleksen.
Zülmün üzüne hakk deyilen şilleni çeksen,
Şillende möhürlenmiş o keyretdedir Allah.

Cahil ener alçaklığa, öz kelbine yenmez,
Vicdandan eger dönse de, heyrinden o dönmez.
Zülmetde, cehaletde, edavetde o görünmez,
İlkarda, sedaketde, mehebbetdedir Allah.

1984


Vehbi
AZERBAYCAN
Semed Vurgun (1906-1956)

Çoh keçmişem bu dağlardan,
Durna gözlü bulaklardan!;
Eşitmişem uzaklardan
Sakit ahan arazları;
Sınamışam dostu, yarı...

El bilir ki, sen menimsen,
Yurdum, yuvam, meskenimsen,
Anam, doğma vetenimsen!
Ayrılarmı könül candan?
Azerbaycan, Azerbaycan!

Men bir uşak, sen bir ana,
Odur ki, bağlıyam sana:
Hankı semta, hankı yana
Hey uçsam da yuvam sensen,
Elim, günüm, obam sensen!

Feket senden gen düşende,
Ayrılık menden düşende,
Saçlarıma den düşende
Boğar aylar, iller meni,
Kınamısan eller meni.

Dağlarının başı kardır,
Ağ örpeyin buludlardır.
Böyük bir keçmişin vardır,
Bilinmeyir yaşın senin,
Neler çekmiş başın senin.

Düşdün uğursuz dillere,
Nes aylara, nes illere.
Nesillerden nesillere
Keçen bir şöhretin vardır;
Oğlun, kızın behtiyardır...

Hey bahıram bu düzlere,
Ala gözlü gündüzlere;
Kara hallı ağ üzlere
Könül ister şe'r yaza;
Gencleşirem yaza-yaza...

Ölmez könül, ölmez eser,
Nizamiler, Füzuliler
Elin kelem, sinem defter,
De gelsin her neyin vardır,
Deyilen söz yadigardır.
Vehbi
ALA GÖZLER
Semed Vurgun

Yene kılıncını çekdi üstüme,
Kurbanı olduğum o ala gözler.
Yene cellad olub durdu kesdime;
Kelem kaş altında piyale gözler!

Başımdan getmişdi sevdanın kemi,
Heyalım gezirdi, bütün alemi.
Bu dustak könlümü deyin yenemi
Çekdiniz sorguya, suala gözler?

Sevda yolçusuyam ezel yaşımdan,
Könlüm ayrı gezir, can sirdaşımdan.
Dağıdır huşumu, alır başımdan
Süzülüb gedende heyala gözler!

Gerdenin minadır, boyun tamaşa,
Ay da hesed çekir o kelem kaşa!
Bir cüt ulduz kimi verib baş-başa
Yanıb şöle salır, camala gözler!
Vehbi
ŞAİR, NE TEZ KOCALDIN SEN...!
Semed Vurgun

Nemetse de gözel şer,
Şair olan kem de yeyir.
Ömrü keçir bu adetle,
Uğurlu bir seadetle.
Gören meni nedir deyir:
Saçlarına düşen bu den?
Şair, ne tez kocaldın sen!

Dünen mene öz elinde
Gül getiren bir gelin de
Gözlerinde min bir sual
Heykel kimi dayandı lal…
O behtever gözelin de
Men ohudum gözlerinden:
Şair, ne tez kocaldın sen!

Ovçuluğa meyil saldım,
Gece – gündüz çölde kaldım,
Dağ başından enib düze
Bir oh kimi süze – süze
Neçe ceyran nişan aldım;
Cavab geldi güllelerden:
Şair, ne tez kocaldın sen?

Bezen uca, bezen asta,
Ötür sazım min sim üste.
Andı yalan, eşki yalan,
Dostluğu da rüşvet olan,
Ürek yıhan bir iblis de
Üzevari deyir herden:
Şair, ne tez kocaldın sen!

Saç ağardı, ancak ürek
Alovludur evvelki tek.
Saç ağardı, ancak ne kem!
Elimdedir hele kelem…
Bilirem ki, demeyecek
Bir sevgilim , bir de Veten:
-Şair, ne tez kocaldın sen!

(1953)
Vehbi
DAĞLAR
Semed Vurgun

Bineleri çadır- çadır
Çoh gezmişem özüm, dağlar!
Küdretini sizden aldı
Menim sazım, sözüm, dağlar!

Maral gezer asta – asta,
Enib geler çeşme üste.
Gözüm yolda, könlüm sesde,
Deyin, nece dözüm, dağlar?

Her obanın bir yaylağı,
Her terlanın öz oylağı;
Dolaylarda bahar çağı:
Bir doyunca gezim, dağlar!

Kayaları baş – başadır,
Güneyleri tamaşadır.
Gödek ömrü çoh yaşadır,
Canım dağlar, gözüm dağlar!

Bir konağam bu dünyada,
Bir gün ömrüm geder bada;
Vurgunu da salar yada
Düz ilkarlı bizim dağlar
Vehbi
BİR SES
Semed Vurgun (1906-1956)

Kerib bir ses geldi bu gün kelbimden:
Ömrün baharında öleceyem men…
Didib parçaladı bağrımı bu kem,
Üzüme boylandı elimde kelem!
Of…Bu ses! Ne keder ömrüme yaddır.
Menim ki, gencliyim kemden azaddır!
Kayadanmı kopdu bu daşkelbli ses?
Heyat öz oğlunu vahtsız itirmez!
Dağılın başımdan kara heyallar.
Hele arzularım, emellerim var.
Kapımdan getmemiş ömrün ayağı,
Dövran menzilime dost gelecekdir,
Azeri yurdunun şer bayrağı
Menim senetimle yükselecekdir.

1940

Vehbi
ÇIRPINIRDIN KARADENİZ
Ahmet Cevat (1888-1937)

çırpınırdın karadeniz
bakıp türk'ün bayrağına
ah diyerdin, hiç ölmezdin
düşebilsem ayağına!

ayrı düşmüş dost elinden
iller var ki çarpar sinem
vefalıdır geldi giden
yol ver türk'ün bayrağına

inciler dök gel yoluna
sırmalar düz sağ soluna
fırtınalar dursun yana
selam türk'ün bayrağına

hamidiye ve türk kanı
hiçbirinin bitmez şanı
kazbek olsun ilk kurbanı
selam türk'ün bayrağına

dost elinden esen yeller
bana şiir selam söyler
olsun bizim bütün eller
kurban türk'ün bayrağına

(gence, 15 kanunıevvel 1914)

Vehbi
MEN TELESMİREM
Semed Vurgun

Dostlar, badeleri kaldırın içek!
Gece, ulduzludur, hava da serin.
Demirem mest olub dünyadan keçek…
Deyirem mehriban düşüncelerin
İsti kücağında kızınak bir az…
Koy uzansın gece, geciksin seher,
Yuhuya getmesin meclisdekiler –
Menim söhbetimden yorulmak olmaz.
Hele yer üstünde, insan yanında
Deyib danışmakdan doymamışam men…
Uzadak ömrünü her bir anın da,
Yel kimi keçmesin vaht üstümüzden…
Bu aylı gecede, bu dağ döşünde,
Bu sazlı, söhbetli bulak başında
Bu saat, bu dem
Heç yana, heç yere men telesmirem!

Sevgilim, kolunu boynuma dola!
Deme ki, yorgunam, ya kocalmışam.
Men hele dünyadan ne zövk almışam?
Dur, bütün alemi gezek kol-kola!
Yene de fikrimin seyyar yelkeni
Denizden – denize atsa da meni,
Korhma! Ürekde de:: «Uğurlar ola!»
Dur, bütün alemi gezek kol – kola,
Sellerden, sulardan yeyin ahsam da,
Şimşekle yanaşı göyde çahsam da,
Ne şadlık seyirtsin atını, ne kem,
Heç yana, heç yere men telesmirem!

***

Sen de, ovçu dostum, telesme sen de,
Bu kelbi dağları koy asta aşak.
O çay yanındakı yaşıl çemende
Asta addımlayıb ağır dolaşak.
Her gülle, çiçeye salam vermesem,
Hoş üz göstermesem, hoş üz görmesem;
Naneler, reyhanlar inciyer menden.
Güllerin yarpağı töküler den – den…
Odur ki, yel olub çölde esmirem,
Heç yana, heç yere men telesmirem!

***

Bulud tez keçmesin başımın üstden,
Çay da yavaş ahsın…sular boyunca.
Bahım her zerreye, bahım doyunca…
Ürek terpenmeyir ötergi sesden,
Ne çıhar bir anlık yanan hevesden?

Ele zenn etme ki, ağırlaşmışam,
Ayağı sarıklı şikest bir kuşam…
Koy dünya böyüsün, zaman uzansın,
Bir günün erzinde aylarla yansın
Al güneş üzünden nur yağa – yağa..
Ömrün kitabını tamamlamağa
Çoh da can atmasın elimde kelem,
Men telesmirem,
Men telesmirem!

1954
Vehbi
HEYAT FELSEFESİ
Semed Vurgun

Kuşlar katar-katar ellerden keçer,
Beşer nesil-nesil dünyadan köçer;
İnsanlık gah zeher, gah şerbet içer…
Ezelden beledir hökmü zamanın -
Düyümlü bir sirri var asimanın!

Çarhını kurdukça dövranın eli
Bezen ağlar olur, bezen gülmeli…
İnsanın en böyük eşki, emeli
Bezen aslan kimi çırpınır darda,
Bezen de kerk olur fırtınalarda…

Deyişir semtini daima sular,
Deyişir fikirler, dönür duygular.
Kainat tutmayır bir yerde kerar:
- Çarpır sinesini kayalıklara-
O gah kışa çıhır, gah da bahara!

Dünya binasını kurandan beri
Seadet adlanan o gözel peri
Gel! - deye seslemiş kerineleri;
Yazıklar olsun ki, hele insanlık
Gelib kovuşmamış ona bir anlık.

Ey dünya gözeli, kaçma beşerden!
İnsandır ayıran heyiri beşerden!
Gel onun eşkini ücüz tutma sen, -
Kelbi var, hissi var her mehebbetin,
Karalmaz ulduzu ebediyyatın!…

Ölüm bir iblisdir, heyat bir melek!
Varlığı izleyir heçlik kölge tek…
İşık karanlıkla penceleşerek
Yaşatmak isteyir cahanda bizi,
Güneş salamlayır irademizi!

Yamanlık, yahşılık durmuş üz-üze,
Dilsiz esrlerden mirasdır bize.
Esir bahar yeli kelblerimize,
Lakin arhasınca kefen geyir kış,
Tebiet varlığa bele kargamış.

Bir bayram sözü var, bir de ki, matem,
Neşe bir alemdir, küsse bir alem.
Heyat öz atını sürür demadem;
Odlar içinde de her bir menzere
Yene kanad verir düşüncelere!

Yene de insanın heyal şehperi
Gezir fezaları, göy denizleri.
Sen ey seadetin gözel pak emelini,
Uzat yer üzüne hüner elini!

Zamandır, beşerin imdadına gel!
Heste bir gözeldir hünersiz emel…
Hüner söylediyim o küdretli el
Bütün kainata koy kanad gersin,
Beşer karvanına o yol göstersin.

Hüner kanad versin torpağa, daşa,
Denizler çatılıb gelsin baş-başa…
Azadlık ordusu varsın birbaşa,
Her zefer dastanı yadigar olsun,
Ölüm teslim olsun, heyat var olsun!

Dünyaya bir şöhret yaranmışık biz,
Güneş çökmemişdir karanlığa diz.
Koy ölsün yamanlık, o hain iblis!…
Yahşılık çağırsın her kelbin neyi,
Kurtarak zencirden Prometeyi…

Felaket kocalmış…kartdır o köpek.
Onun sümükleri tez çürüyecek…
Seadet - genclikdir, adı - gelecek!
Onun gözlerinde heyat eşki var-
Var olsun gelecek! Var olsun bahar!

1942

Vehbi
ANA
Semed Vurgun

Pek cocugdum, yere gömdüler seni,
Heyata kanadsız atdılar meni.
Bah, nece pozulub ömür gülşeni,
Heyat sensiz mene zindandır, ana!

Koynunda beslenir gözel dilekler,
Layikdir secdeye sene melekler,
Nerdesen, gözlerim hep seni bekler,
Bah evladın nasıl giryandır, ana!

Sen bir güneş idin, doğdum da, batdın,
Yazık evladını kemlere atdın.
Bir cavab ver, hanki murada çatdın
Torpaklarda neçe zamandır, ana!

Bir ah çeksem sensiz, kopmazmı tufan?
Ezizim anacan, gözüm anacan!
Yumuk gözlerini aç da bir oyan,
Şimdi zaman başka zamandır, ana!

Yıhılıb payine öpmek isterem,
Analık mehrini görmek isterem,
Seni görmek üçün ölmek isterem,
Teselim ah ile fegandır, ana!
Vehbi
KEZEL
Semed Vurgun

Meysiz, mezesiz can ile canan ola bilmez!
Sevda dediyin her kese meydan ola bilmez!

Arifleri dindir ki, nedir şer ile senet?
Şair yaranan ömre peşiman ola bilmez!

Könlüm evi bir gülşene benzer ki, ezizim,
Min badi – hezan esse de viran ola bilmez!

Kelbin, üreyin odlarına yanmasa bir söz
Dillerde, ağızlarda o dastan ola bilmez!

Girdim güneşin koynuna, minbir seherim var,
Bülbül de menim, gül de , zimistan ola bilmez.

Yüksel, feket insanlığa pis gözle bahanlar
Dünyada bir ad koysa da, insan ola bilmez!

Hoşbeht elimin, yurdumun öz Vurgunuyam men,
Bundan da gözel bir daha dövran ola bilmez!
Vehbi
HERB BİTECEK...
Cabir Novruz (1933-2002)

Vaht keçecek, dövr edecek,
Kan-kadalı herb bitecek,
Yağıları kovacağık
bu torpakdan,
Mütlek geri alınacak
Şuşa, Ağdam,
Mütlek geri alacağık
Kelbeceri,
Laçını da,
Karabağa bütün yollar
açılacak.
Çekilecek ulu İsa bulağından
bulud, duman,
Herb bitecek, ağrıları
göynedecek
zaman-zaman...
Hamımızı incidecek, izleyecek...
Övladları helak olan
analarsa bu dehşete
dözmeyecek,
Daim ele olacaklar
yalkız, ağlar,
Ele oğul deye-deye
gözlerini
yumacaklar...
Herb bitecek... amma onun
üstümüzden
getmeyecek
kölgeleri...
Gören nece böyüyecek iller ile,
Memeleketin yüzler ile, minler ile,
yetim-yetim
körpeleri?..
Herb bitecek... bunu tekce
Allah biler,
Neyleyecek sevdiyini
kurban veren
sevgililer?..
Kelblerinde hesret, kübar,
Ne vahtacan kara geyib ağlayacak
nişanlılar?..
Hamısı da nakam-nakam kocalacak,
karıyacak...
Herb bitecek... çoh-çoh kanlı
yaraları
sarıyacak...
Tenzif, derman götürecek
zaman özü...
Herb bitecek... ağrıları
odlayacak
sinemizi...
Herb bitecek... amma heç vaht
şehidlerin göynekleri
kesmeyecek...
O mezarlar her gün bizi intikama
sesleyecek,
Onlar bizi and verecek bir
Allaha,
Aldanmasın millet daha...
Aldanmasın baha-baha, göre-göre,
Ne dahili, ne harici
düşmenlere...
Yeter bu halk, çoh inanıb,
çoh allanıb,
Herb bitecek... amma onun
bitmeyecek
sualları...

Vaht keçecek, dövr ötecek...
Kan-kadalı herb bitecek...
İnamım var bizim böyük kelebenin
gelişine...
Onda nece çıhacaklar
çoh hainler
el içine?..
Soruşuram döne-döne, tekrar-tekrar,
Hansı üzle onlar ahı?
Hansı üzle tıhacaklar,
Çöreyini bu torpağın?..
Soruşuram döne-döne, tekrar-tekrar,
Eşidirem üreyimin kerarını...
Hansı üzle kayıdacak
öz kendine,
Öz kendini koyub kaçan
ferariler...
Soruşuram tekrar-tekrar, döne-döne,
Ne hükukla, hansı üzle,
Yene veten deyecekler
bu vetene,
Veten satan vetensizler?..
Soruşuram döne-döne, tekrar-tekrar,
Hansı üzle üzümüze bahacaklar,
suyumuzdan içecekler,
kapımızdan keçecekler?!
Milletin dar mekamında
Oturub öz dükanında,
Oğurluk sakkız satanlar,
Fındık, püste, koz satanlar.
Bığı burma deleduzlar,
alverçiler,
Men onları bizim soydan
saymayıram
bundan bele...

Herb ötecek... bilmem ancak,
Hansı kebre koyulacak,
Halk acından saralanda,
Topdağıtmaz sarayında,
Her gün öpüb endamını,
göz-kaşını,
Öz ermeni aşnasını,
Gizli yerde yağ içinde
sahlayanlar...
Amma üzde millet deyib
ağlayanlar...
Herb bitecek, çekilecek
ağrıları, korhuları...
Amma heç vaht bitmeyecek
sualları, sorguları.

Vehbi
SAĞLIĞINDA KİYMET VERİN İNSANLARA...
Cabir Novruz

Bir arzum var, ay adamlar,
koyun deyim,
Sağlığında kiymet verin insanlara,
Yahşılara sağlığında yahşı deyin,
Sağlığında yaman deyin yamanlara.
Yalnız, yalnız sağ olanda,
Her kes esil kiymetini biler onda;
Bu sözlerim düz olmasa
töhmet edin.
Sizden rica eleyirem milyon kere,
Şairlere sağlığında hörmet edin,
Sağlığında heykel koyun ölmezlere...
Geleceye çoh da ümid bağlamayın,
Sözünüzü sonralara sahlamayın.
Zehlem gedir sonralardan,
Vahtsız dinen zurnalardan,
Boşboğazdan, avaradan,
Toydan sonra nağaradan.
Sağlığında sevindirin temizleri,
Siz heyatda bu amalla addımlayın.
Sağlığında ifşa edin hebisleri,
Satkınlara sağlığında satkın deyin,
Tülkü deyin tülkülere,
aslan deyin aslanlara;
Sağlığında kiymet verin insanlara...
Her kes bilsin öz yerini
nece sağdır,
Bu, pislerin heyatını kısaltmakdır,
Yahşıların heyatını uzatmakdır...
Bu nedendir ölen kimi, kelbimizde
Adamlara sevgi, hörmet aşıb-daşır.
Ölen kimi yahşılar da yahşılaşır,
Yamanlar da yahşılaşır...
Çirkinler de temiz olur ölen kimi...
Yadlar bele eziz olur ölen kimi...
Hatireler söyleyirik,
nekroloklar kollayırık,
Hamısını ucdantutma yahşı deyib
o dünyaya yollayırık.
Bu gecikmiş heyir-dua kime gerek?
Bundan mezar böyüyecek,
ya ölenmi dirilecek?
Hoşum gelmir
bu köhnelmiş adetlerden,
hoşum gelmir...
Bu serdaba sevgilerden,
hörmetlerden hoşum gelmir.
İstemirem vaht-vedesiz şöhreti men,
Bir an ömrü milyon kızıl ölüm gele,
deyişmerem...
Diri üçün iyne boyda hörmeti men
Ölü üçün min heykele deyişmerem...
Düz demesem, onda meni bağışlayın,
Üz tutaram uşaklara,
kocalara, cavanlara,
Sağlığında kiymet verin insanlara,
Yahşılara sağ olanda yahşı deyin,
Sağlığında yaman deyin yamanlara...

Vehbi
SENSİZ DÜNYA YOHDUR
Cabir Novruz

Menim tenha koyub,
geden ezizim.
Sensiz yaşamakda
mena görmürem.
Ele bil tutulub tamam,
sağ gözüm.
Bir gözle necedir, dünya,
görmürem.

Kışı kış görmürem,
yazı-yaz gülüm.
Toyu-toy görmürem,
yası-yas gülüm.
Dolaşıb ünvanım,
işim, menzilim.
Gündüzdür, gecedir
dünya görmürem.

Heyat gözlerimde,
gözünden batıb.
Az kala yadımdan
çıhıbdır adım.
İtibdir her şeyin
lezzeti, dadı.
Şirindir-acıdır,
dünya bilmirem.

Ezilib sınmışam,
daşlık içinde.
Boz daşa dönmüşem,
daşlık içinde.
Gezib dolaşıram,
boşluk içinde.
Ne şeydir, neçidir,
dünya bilmirem.

Canlıyam, ya neyem,
baş açmayıram.
Göydeyem, yerdeyem,
baş açmayıram.
Belke sehrdeyem,
baş açmayıram.
Kelek, tapmacadır,
dünya bilmirem.

Dünya tamaşadır,
bele deyibler.
Sensiz o tamaşa,
bitdi heyfler.
Kaldı senle keçen
ömrüm seyfde,
Dumanlı bacadır,
dünya bilmirem.


Vehbi
Heyder Baba Azarbeycanlı şair Şahriyar’ın çocukluğunun geçtiği yöredeki bir dağın ismidir. Aşağıdaki orjinali Türkçe yazılmış olan bu şiir Farsça’ya çevrilmiş, İranda çok ün kazanmış ve bir kısmı İngilizceye’de çevrilmiştir. İlkönce İngilizce çevirisinden başlayarak onu daha önce hiç görmediğim bir alfabede yazılmış olarak İnternette buldum. Bilmediğim harfleri elimden geldiğince doğru olduğunu sandığım Türkçe harflere düzelttim. Eğer bir yanlış yaptıysam Azerice bilen arkadaşlarımızın düzeltmesini rica ederim.

Saygılarımla,
Vehbi Taşar


HEYDER BABA’YA SELÂM
Muhammed SEHRIYAR (1906-1988)

Heyder Baba, ıldırımlar şakanda,
Seller, sular şakkıldayıb akanda,
Kızlar ona saf bağlayıb bakanda,
Selâm olsun şevkatize, elize,
Menim de bir adım gelsin dilize.

HeyderBaba, kehliklerin uçanda,
Göl dibinden dovşan kalkıb, kaçanda,
Bahçaların çiçeklenib açanda,
Bizden de bir mümkün olsa, yâd ele,
Açılmayan ürekleri şâd ele.

Bayram yeli çardakları yıkanda,
Novruz gülü, kar çiçeği çıkanda,
Ağ bulutlar köyneklerin sıkanda,
Bizden de bir yâd eyleyen sağ olsun,
Derdlerimiz koy dikkelsin dağ olsun.

Heyder Baba, gün dalıvı dağlasın,
Üzün gülsün, bulakların ağlasın,
Uçaklarun bir deste gül bağlasın,
Yel gelende ver getirsin bu yana,
Belke menim yatmıç bahtım oyana.

Heyder Baba, senin üzün ağ olsun,
Dört bir yanın bulak olsun, bağ olsun,
Bizden sora senin baçın sağ olsun,
Dünya kazov-kader, ölüm-itimdi,
Dünya boyu oğulsuzdu, yetimdi.

Heyder Baba, yolum senden keç oldu,
Ömrüm keçdi, gelenmedim geç oldu,
Heç bilmedim gözellerin neç oldu,
Bilmezidim döngeler var, dönüm var,
Itginlik var, ayrılık var, ölüm var.

Heyder Baba, igit emek itirmez,
Ömür geçer efsus bere bitirmez,
Nâmerd olan ömrü baça yetirmez,
Biz de vallah unutmarık sizleri,
Görenmesek helâl edin bizleri.

Heyder Baba, Mir Ejder seslenende,
Kend içine sesden-köyden düçende,
Açık Rüstem, sazın dillendirende,
Yadındadır ne hövlesek kaçardım,
Kuçlar tekin kanad çalıb uçardım.

Sengülava yurdu, açık alması,
Gâh da gedib orda konak kalması,
Daç atması, alma-heyva salması,
Kalıb çirin yuhu kimin yadımda,
Eser koyub, ruhumda her zadımda.

Heyder Baba, Kuru gölün kazları,
Gediklerin sazak çalan sazları,
Ket kövçenin payızları, yazları,
Bir sinema perdesidir gözümde,
Tek oturub, seyr ederem özümde.

Heyder Baba, Karaçemen caddası,
Çovuçların geler sesi, sedası,
Kerbelâ’ya gedenlerin kadası,
Düçsün bu aç, yolsuzların gözüne,
Temeddünün uyduk yalan sözüne.

Heyder Baba, çeytan bizi azdırıb,
Mehebbeti üreklerden kazdırıb,
Kara günün ser-nüviçtin yazdırıb,
Salıb halkı bir-birinin canına,
Barıçığı beleçdirib kanına.

Göz yaçına bakan olsa, kan akmaz,
Insan olan hancer beline takmaz,
Amma hayıf, kör tutduğun burakmaz,
Behiçtimiz cehennem olmakdadır,
Ziheccemiz meherrem olmakdadır.

Hazan yeli yarpakları tökende,
Bulut dağdan yenib kende köçende,
Çeyhülislam gözel sesin çekende,
Nisgilli söz üreklere deyerdi,
Ağaçlar da Allah’a baç eyerdi.

Daçlı bulak daç-kumunan dolmasın,
Bahçaları saralmasın, solmasın,
Ordan keçen atlı susuz olmasın,
Deyne bulak, hayrın olsun, akarsan,
Ufuklara humar-humar bakarsan.

Heyder Baba, dağın daçın seresi,
Kehlik okur, dalısında feresi,
Kuzuların ağı, bozu, karası,
Bir gedeydim dağ-dereler uzunu,
Okuyaydım: Çoban, kaytar kuzunu.

Heyder Baba, Sulu yerin düzünde,
Bulak kaynar çay çemenin gözünde,
Bulakotu, üzer suyun üzünde,
Gözel kuçlar ordan gelib keçerler,
Halvetleyib bulakdan su içerler.

Biçin üstü sünbül biçen oraklar,
Ele bil ki, zülfü darar daraklar,
Çikarçılar bildirçini soraklar,
Biçinçiler ayranların içerler,
Bir huçlanıb, sondan durub biçerler.

Heyder Baba, kendin günü batanda,
Uçakların çamın yeyib yatanda,
Ay bulutdan çıkıb kaç-göz atanda,
Bizden de bir sen onlara kıssa de,
Kıssamızdan çoklu gam u gussa de.

Karı nene gece nağıl deyende,
Külek kalkıb kap-bacanı döyende,
Kurd keçinin Çengülüsün yeyende,
Men kayıdıb bir de uçak olaydım,
Bir gül açıb ondan sora solaydım.

‘Emmecan’in bal bellesin yeyerdim,
Sondan durub üs donumu geyerdim,
Bahçalarda tiringeni deyerdim,
Ay özümü o ezdiren günlerim,
Ağac minib, at gezdiren günlerim.

Heçi hala çayda paltar yuvardı,
Memmed Sadık damlarını suvardı,
Heç bilmezdik dağdı, daçdı, divardı
Her yan geldi, çıllak atıb açardık,
Allah, ne koç, gamsız-gamsız yaçardık.

Çeyhülislam münâcatı deyerdi,
Meçed Rahim lebbâdeni geyerdi,
Meçdâceli bozbaçları yeyerdi,
Biz hoç idik, hayrat olsun, toy olsun,
Fark eylemez, her n’olacak, koy olsun.

Melik Niyaz verendilin salardı,
Atın çapıb kıykacıdan çalardı,
Kırkı tekin gedik baçın alardı.
Dolayıya kızlar açıb pencere,
Pencerelerden ne gözel menzere.

Heyder Baba, kendin toyun tutanda,
Kız gelinler hena, pilte satanda,
Bey geline damdan alma atanda,
Menim de o kızlarında gözüm var,
Açıkların sazlarında sözüm var.

Heyder Baba, bulakların yarpızı,
Bostanların gülbeseri, karpızı,
Çerçilerin ağ nebatı sakkızı,
Indi de var damağımda, dad verer,
Itgin geden günlerimden yad verer.

Bayram idi gece kuçu okurdu,
Adaklı kız bey çorabın tokurdu,
Herkes çalın bir bacadan sokurdu,
Ay ne gözel kaydadı çal sallamak,
Bey çalına bayramlığın bağlamak.

Çal istedim men de evde ağladım,
Bir çal alıb tez belime bağladım,
Gulam gile kaçdım, çalı salladım,
Fatma hala mene çorab bağladı,
Han nenemi yada salıb ağladı.

Heyder Baba, Mirzemmed’in bahçası,
Bahçaların turça çirin alçası,
Gelinlerin düzmeleri, tahçası
Hey düzüler gözlerimin refinde,
Heyme vurar hatıralar sefinde.

Bayram olub, kızıl palçık ezerler,
Nakıç vurub, otakları bezerler,
Tahçalara düzmeleri düzerler
Kız-gelinin fındıkçası, henası,
Heveslener anası, kaynanası.

Bakıçının sözü, sovu, kağızı
Ineklerin bulaması, ağızı,
Çerçenbenin girdekânı, mövizi
Kızlar deyer: “Atıl-matıl, çerçenbe,
Ayna tekin bahtım açıl, çerçenbe”.

Yumurtanı göyçek, güllü boyardık,
Çakkıçdırıb sınanların soyardık,
Oynamakdan birce meğer doyardık,
Eli mene yaçıl açık vererdi,
Irza mene novruz gülü dererdi.

Novruz Ali hermende vel sürerdi,
Kâhdan enib küleçlerin kürerdi,
Dağdan da bir çoban iti hürerdi,
Onda gördün ulak ayak sahladı,
Dağa bakıb kulakların çahladı.

Akçam baçı nahırçılar gelende,
Kodukları çekib, vurardık bende,
Nahır keçib gedib yetende kende,
Heyvanları çılpak minib kovardık,
Söz çıksaydı, sine gerib sovardık.

Yaz gecesi çayda sular çarıldar,
Daç kayalar selde açıb, karıldar,
Karanlıkda kurdun gözü parıldar,
Itler gördün, kurdu seçib ulaçdı,
Kurd da gördün, kalkıb gedikden açdı.

Kıç gecesi tövlelerin otağı,
Kentlilerin oturağı, yatağı,
Buharıda yanar odun yanağı,
Çebçeresi, girdekânı, iydesi,
Kendi basar gülüb-danıçmak sesi.

Çücâ haloğlunun Baki savgati,
Damda kuran samavarı, söhbeti,
Yadımdadı çestli keddi, kameti,
Cünemmegin toyu döndü, yas oldu,
Nene Kız’ın baht aynası kâs oldu.

Heyder Baba, Nene Kızın gözleri,
Rakçende’nin çirin-çirin sözleri,
Türki dedim, okusunlar özleri,
Bilsinler ki, adam geder ad kalar,
Yahçı-pisden ağızda bir dad kalar.

Yaz kabağı gün güneyi döyende,
Kend uçağı kar güllesin sövende,
Kürekçiler dağda kürek züvende,
Menim ruhum ele bilin ordadır,
Kehlik kimi batıb kalıb, kardadır.

Karı Nene uzadanda içini,
Gün bulutdan eyirerdi teçini,
Kurd kocalıb, çekdirende diçini,
Sürü kalkıb dolayıdan açardı,
Badyaların südü açıb-daçardı.

Hecce Sultan emme diçin kısardı,
Molla Bağır emoğlu tez mısardı,
Tendir yanıb, tüstü evi basardı,
Çaydanımız arsın üste kaynardı,
Kovurkamız saç içinde oynardı.

Bostan pozub getirerdik açağı,
Doldurardık evde tahta tabağı,
Tendirlerde piçirerdik kabağı,
Özün yeyib, tohumların çıtlardık,
Çok yemekden lap az kala çatlardık.

Verzeğan’dan armud satan gelende,
Uçakların sesi düçerdi kende,
Biz de bu yandan eçidib bilende,
Çıllak atıb bir kıçkırık salardık,
Buğda verib armudlardan alardık.

Mirza Tağı’ynan gece getdik çaya,
Men bakıram selde boğulmuç aya,
Birden ıçık düçdü otay bahçaya,
”Eyvay dedik, kurddu”, kayıtdık, kaçdık,
Heç bilmedik ne vakt küllükden açdık.

Heyder Baba, ağaçların ucaldı,
Amma hayıf cevanların kocaldı,
Tokluların arıklayıb acaldı,
Kölge döndü, gün batdı, kaç kereldi,
Kurdun gözü karanlıkda bereldi.

Eçitmiçem yanır Allah çırağı,
Dayır olub mescidüzün bulağı,
Râhat olub kendin evi, uçağı,
Mensur Han’ın eli kolu var olsun,
Harda kalsa, Allah ona yar olsun.

Heyder Baba, Moll’ Ibrahim var, ya yok?
Mekteb açar, okur uçaklar, ya yok?
Hermen üstü mektebi bağlar, ya yok?
Menden ahonda yetirersen selâm,
Edebli bir selâm-ı mâ lâkelâm.

Hecce Sultan emme gedib Tebriz’e,
Amma ne Tebriz ki, gelemmir bize,
Balam durun, koyak gedek evmize,
Ağa öldü, tufakımız dağıldı,
Koyun olan yad gediben sağıldı.

Heyder Baba, dünya yalan dünyadı,
Süleyman’dan, Nuh’dan kalan dünyadı,
Oğul doğan, derde salan dünyadı,
Her kimseye her ne verib alıbdı,
Eflatun’dan bir kuru ad kalıbdı.

Heyder Baba, yaru yoldaç döndüler,
Bir-bir meni çölde koyub, çöndüler,
Çeçmelerim, çırahlarım, söndüler,
Yaman yerde gün döndü, akçam oldu,
Dünya mene harâbe-i çâm oldu.

Emoğluynan geden gece Kıpçağ’a,
Ay ki çıkdı, atlar geldi oynağa,
Dırmaçırdık, dağdan açırdık dağa,
Meçmemi Han göy atını oynatdı,
Tüfengini açırdı, çakkıldatdı.

Heyder Baba, Kara gölün deresi,
Hoçgenâb’ın yolu, bendi, beresi,
Orda düçer çil kehliğin feresi,
Ordan keçer yurdumuzun özüne,
Biz de keçek yurdumuzun sözüne.

Hoçgenâb’ı yaman güne kim salıb?
Seyyidlerden kim kırılıb, kim kalıb?
Amir Gafar dam daçını kim alıb?
Bulak gene gelib gölü doldurur,
Ya kuruyub, bahçaları soldurur.

Amir Gafar seyyidlerin tacıydı,
Çahlar çikar etmesi kıykacıydı,
Merde çirin, nâmerde çok acıydı,
Mazlumların hakkı üste eserdi,
Zalimleri kılıç tekin keserdi.

Mir Mustafa dayı, uca boy baba,
Heykelli, sakkallı, Tolustoy baba,
Eylerdi yas meclisini, toy baba,
Hoçgenâb’ın âb-ı rûsu, erdemi,
Mescidlerin, meclislerin görkemi.

Mecdüssâdât gülerdi bağlar kimi,
Guruldardı, buludlu dağlar kimi,
Söz ağzında erirdi yağlar kimi,
Alnı açık, yakçı, derin kanardı,
Yaçıl gözler çırağ tekin yanardı.

Menim atam süfreli bir kiçiydi,
El elinden tutmak onun içiydi,
Gözellerin âhire kalmıçıydı,
Ondan sonra dönergeler döndüler,
Mehebbetin çırağları söndüler.

Mir Sâlih’in deli sevlik etmesi,
Mir Aziz’in çirin çahsey getmesi,
Mir Memmed’in kurulması, bitmesi,
Indi desek, ahvâlâtdı, nağıldı,
Keçdi getdi, itdi batdı, dağıldı.

Mir Abdül’ün aynada kaç yakması,
Çövçülerinden, kaçının akması,
Boylanması, dam-divardan bakması,
Çah Abbas’ın dürbini, yâdeç behayr,
Hoçgenâb’ın hoç günü, yâdeç behayr.

Sitâr’ emme nezikleri yapardı,
Mir Kadir de her dem birin kapardı,
Kapıb, yeyib, dayça tekin çapardı,
Gülmeliydi onun nezik kappası,
Emmemin de, ersininin çappası.

Heyder Baba, Amir Heyder neyneyir?
Yakın gene samavarı keyneyir,
Day kocalıb, alt engiynin çeyneyir,
Kulak batıb, gözü girib kaçına,
Yazık emme, havâ gelib baçına.

Hanım emme Mir Abdül’ün sözünü,
Eçidende eyer ağzı, gözünü,
Melkâmıd’a verer onun özünü,
Da’vaların çuhlugılan katallar,
Eti yeyib, baçı atıb yatallar.

Fizze hanım Hoçgenâb’ın gülüydü,
Amir Yahya em kızının kuluydu,
Ruhsâre artist idi, sevgiliydi,
Seyid Hüseyn Mir Salih’i yansılar,
Amir Cefer geyretlidir, kan salar.

Seher tezden nahırçılar gelerdi,
Koyun kuzu dam bacadan melerdi,
Emme Can’ım körpelerin belerdi,
Tendirlerin kavzanardı tüstüsi,
Çöreklerin gözel iyi, istisi.

Göyerçinler deste kalkıb uçallar,
Gün saçanda kızıl perde açallar,
Kızıl perde açıb, yığıb kaçallar,
Gün ucalıb, artar dağın celâli,
Tebietin cevanlanar cemâli.

Heyder Baba, karlı dağlar açanda,
Gece kervan yolun açıb çaçanda,
Men hardasam, Tehran’da, ya Kâçan’da,
Uzaklardan gözüm seçer onları,
Hayâl gelib, açıb keçer onları.

Bir çıkaydım Damkaya’nın daçına,
Bir bakaydım keçmiçine, yaçına,
Bir göreydim neler gelib baçına,
Men de onun karlarıylan ağlardım,
Kıç donduran ürekleri dağlardım.

Heyder Baba, gül konçesi handandı
Amma hayıf, ürek gazası kandı,
Zindegânlık bir karanlık zindandı,
Bu zindanın derbeçesin açan yok,
Bu darlıkdan bir kurtulub kaçan yok.

Heyder Baba, göyler bütün dumandı,
Günlerimiz birbirinden yamandı,
Birbirizden ayrılmayın, amandı,
Yakçılığı elimizden alıblar,
Yakçı bizi yaman güne salıblar!

Bir soruçun bu karkınmıç felekden,
Ne isteyir bu kurduğu kelekden?
Deyne, keçirt ulduzları elekden,
Koy tökülsün, bu yer üzü dağılsın,
Bu çeytanlık korkusu bir yığılsın.

Bir uçaydım bu çırpınan yelinen,
Bağlaçaydım dağdan açan selinen,
Ağlaçaydım uzak düçen elinen,
Bir göreydim ayrılığı kim saldı?
Ölkemizde kim kırıldı, kim kaldı?

Men senin tek dağa saldım nefesi,
Sen de kaytar, göylere sal bu sesi,
Baykuçun da dar olmasın kefesi,
Burda bir çîr darda kalıb bağırır,
Mürüvvetsiz insanları çağırır.

Heyder Baba, gayret kanın kaynarken,
Karakuçlar senden kopub kalkarken,
O sıldırım daçlarıynan oynarken,
Kavzan, menim himmetimi orda gör,
Ordan eyil, kâmetimi darda gör.

Heyder Baba, gece durna keçende,
Köroğlunun gözü kara seçende,
Kıratını minib, kesib biçende,
Men de burdan tez matlaba çatmaram,
Eyvaz gelib çatmayıncan yatmaram.

Heyder Baba, merd oğullar doğginan,
Nâmerdlerin burunların oğginan,
Gediklerde kurdları dut boğginan,
Koy kuzular ayın çayın otlasın,
koyunların kuyrukların katlasın.

Heyder Baba, senin könlün çad olsun,
Dünya varken ağzın dolu dad olsun,
Senden keçen yakın olsun, yad olsun,
Deyne menim çâir oğlum Çehriyâr,
Bir ömürdür gam üstüne gam kalar.
Vehbi
Esir Azerbaycanım
Almas Ildırım

© Azerbaycanın didergin salınmış övladı şair Almas Ildırım şerlerile. 1990.

Hanı meni gül koynunda doğuran,
Hemirimi göz yaşıyla yoğuran,
Beşiyimde, “layla balam” çağıran…
Azerbaycan, menim bahtsız anam oy…
Neçe ildir hesretinle yanam oy…

Salam desem, rüzgar alıb götürse,
Ağrı dağdan Alagöze ötürse,
Gur sesimi göy Hezere yetirse,
Hezer coşub zencirini kırsa oy…
Hökm etse bu sersem gediş dursa oy…

Heber alsam Muğanımdan, Milimden,
Nazlı Bakım, o neft kohan gülümden,
Kim demiş ki, düşmüş adı dilimden…
Azerbaycan, menim eşsiz yurdum oy…
Olmez eşkim, içimdeki derdim oy!…

Könlüme tek Kebe etdim seni men,
Sensiz neylim kürbet elde günü men,
Sensiz neylim Allahı men, dini men …
Azerbaycan, menim tahtım, tacım oy!..
Oyanmazmı kor olası bahtım oy!..
Vehbi
Menim Türküm
Almas Ildırım

Aşikem, cismim eger buzlu cehennemde yana,
Daşımaz korhulu dağlar bu tükenmez yasımı…
Gör melekler vereler cenneti-elayi mana,
Söylerem: istemem ol cenneti, ver Kafkasımı!

Kafkasın eşki bütün zer dolu dünyaya deger,
Deseler yurdu unut, al “Yeni dünya”yı* eger,
Söylerem eşkimi ver, hakkımı ver, yurdumu ver,
Dinlesin koy bütün alem bu boğulmaz sesimi!

1930 Şamilkala

“Yeni dünya” dedikde şair kommunizmi nezerde tutur.
Vehbi
Siyasi Dustağın Yeriş Kaydası
Helil Rıza Ulutürk

© Uzun süren genclik. 1994.

Karşıda bir pakonlu,
arhada bir pakonlu,
Sen gedirsen ortada
Buhovsuz, ya buhovlu.
Bileklerin zencirli
olmasa da, olsa da,
Zencirli saymalısan
cüt kolunu arhada.
Kızıl köynek geymişem
üreyimin odundan.
Amma dustak olmağım
çoh vaht çıhır yadımdan.
Bu dem pakon ehlinin
tükenir hövselesi:
—Eller arhaya doğru.—
yükselir kezeb sesi.
Ele bil ki, yatmışam,
oyanır humar ağlım.
Pencereler, kapılar,
darvazalar da bağlı.
Bir kuş da seke bilmez
burda, ey dili-kafil.
Burda iyne gözünden
gelib keçir deve, fil.
Kvadrat şekillidir
burda güneşin özü.
Barmaklık hanasından
gönderirler gündüzü,
Katyanın “K” biçimli
dördmertebe mehbesi.
Bir heç görmek isteyir
caynağında her kesi.
Gözetçile dustağın
burda kismeti eyni:
Senin kolun bağlanıb,
onun idrakı, beyni.
Elleri azad iken,
ruhu zencirlenen var.
Sayı üç yüz milyona
Yahınlaşan bu diyar.
Kıra bilecekmidir
kollarından kandalı?
Gözlerinden perdeni,
ya da bom-boş heyalı?
Kolun bağlanmasına
belke de dözmek olar.
Görün hele ne keder
beyni iflic olan var.
Dünyaları gezirken
öz yerinde sayan var.
Gece-gündüz danışan
min-min geveze lal var.
Keçid resminden keçir
marş öyreden topallar.
Bir yefreytora deymez
marşallar, admirallar.
Ressam. Çek bu lövheni
Maraklı menzeredir:
Kul gözetçi önünde
Azad bir dustak gedir.
Moskva, Lefortova zindanı,

Moskvada Lefortovo zindanı

17 mart 1990.

Moskvada Lefortovo zindanının esas tikintisi hele XVll esrde ll Yekatirina terefinden başa çatdırılmış, yeni dövrde hemen mehbes tekmilleşdirilmiş ve SSRİ DTK-nın izolyatoruna çevrilmişdir.
Asıl içeriğin sadece basit bir görünümüdür. Resimlendirilmiş tam halini görüntülemek için lütfen, buraya tıklayınız.
Invision Power Board © 2001-2014 Invision Power Services, Inc.